रोजगार हमी योजनेअंतर्गत खालीलपैकी कोणता प्रकल्प अंतर्भूत केलेला नाही ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (विमानतळ विकास) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• रोजगार हमी योजना (EGS) ही महाराष्ट्राने देशाला दिलेली एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण योजना आहे (याचे जनक वि. स. पागे हे होते). यावरच आधारित पुढे मनरेगा (MGNREGA) कायदा झाला.
• योजनेचा उद्देश: ग्रामीण भागातील अकुशल मजुरांना (ज्यांच्याकडे कोणतेही तांत्रिक कौशल्य नाही) त्यांच्या मागणीनुसार शारीरिक श्रमाचे काम उपलब्ध करून देणे.
• अंतर्भूत व वगळलेली कामे:
• या योजनेत प्रामुख्याने ग्रामीण विकासाची कामे केली जातात ज्यात श्रमाचा वाटा जास्त असतो. उदा. मृद व जलसंधारण (मृसंधारण), विहीर/शेततळे खोदणे (जलसिंचन), ग्रामीण रस्ते बांधणी, वृक्षलागवड इत्यादी.
• विमानतळ विकास: विमानतळ बांधण्यासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, प्रचंड भांडवल आणि अत्यंत कुशल व तांत्रिक अभियंत्यांची गरज असते. हे काम केवळ अकुशल श्रमिकांकडून करवून घेणे शक्य नाही.
• त्यामुळे रोजगार हमी योजनेत 'विमानतळ विकास' हा प्रकल्प अंतर्भूत नाही. पर्याय ३ अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: रोजगार हमी योजनेत केवळ अकुशल आणि शारीरिक श्रमाची कामे (रस्ते, विहिरी, मृसंधारण) दिली जातात, विमानतळासारखी तांत्रिक कामे नाही.
The correct answer is Option C (Airport development).
Key Points:
• The Employment Guarantee Scheme (EGS) / रोजगार हमी योजना is a pioneering welfare scheme initiated by the Maharashtra government (conceptualized by V.S. Page) in the 1970s, which later inspired the national MGNREGA.
• Core Principle: The scheme guarantees *unskilled manual work* to adult members of rural households to prevent rural poverty and migration.
• Permissible Projects:
• EGS projects focus on creating productive rural infrastructure using labor-intensive methods.
• Included projects: Soil conservation (मृसंधारण), minor irrigation (जलसिंचन), rural road construction (रस्ते विकास), afforestation, and water harvesting.
• Airport development (विमानतळ विकास): Constructing an airport requires highly advanced technology, massive capital investment, and highly skilled engineering. It cannot be executed purely through unskilled rural manual labor.
• Therefore, Airport development is NOT included under EGS. Option 3 is correct.
• Key Takeaway: EGS provides unskilled manual labor for rural projects like roads, irrigation, and soil conservation, not for highly technical projects like airports.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती केंव्हा झाली ?
खालीलपैकी कोणते तत्त्वज्ञान सत्यशोधक समाजाचे नाही ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Clerk-Typist Prelims 2011 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?