#168📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

खालीलपैकी कोणता बिगरकर महसूल नाही ?

Which of the following is not the non-tax revenue?
पर्याय (Options):
a
रिझर्व्ह बँकेचा नफा
Profits of RBI
b
सरकारी उपक्रमांचा नफा
Profits of state enterprises
c
सार्वजनिक कर्ज
Public borrowings
d
केंद्रीय उत्पादन शुल्क
Central excise duty
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (केंद्रीय उत्पादन शुल्क) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• सरकारी जमा निधीचे वर्गीकरण कर महसूल, बिगर-कर महसूल आणि भांडवली जमा अशा विविध शीर्षकांत केले जाते.
• कर महसूल (Tax Revenue) म्हणजे शासनाने कायद्यान्वये जनतेवर लादलेले सक्तीचे देणे, ज्याच्या बदल्यात थेट सेवेची हमी नसते.
• 'केंद्रीय उत्पादन शुल्क' (Central Excise Duty) हा देशांतर्गत उत्पादित वस्तूंच्या निर्मितीवर आकारला जाणारा एक प्रमुख 'अप्रत्यक्ष कर' (कर महसूल) आहे.
• इतर पर्यायांचे वर्गीकरण:
• रिझर्व्ह बँकेचा नफा (लाभांश) आणि सरकारी कंपन्यांचा नफा हा महसुली खात्यातील 'बिगर-कर महसूल' (Non-Tax Revenue) आहे.
• सार्वजनिक कर्ज ही 'भांडवली जमा' (Capital Receipt) आहे.
• त्यामुळे केंद्रीय उत्पादन शुल्क हा कर महसूल असल्याने तो 'बिगरकर महसूल नाही' (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: केंद्रीय उत्पादन शुल्क हा कर असल्याने तो बिगरकर महसूल नसून कर महसूल आहे.

The correct answer is Option D (Central excise duty).

Key Points:
• Government receipts are classified into Tax Revenue, Non-Tax Revenue, and Capital Receipts.
• Tax Revenue consists of statutory compulsory financial levies imposed by the government under legislative authority without a direct quid-pro-quo.
• Central Excise Duty (केंद्रीय उत्पादन शुल्क) is a prominent Indirect Tax levied under Entry 84 of the Union List on goods manufactured or produced within India.
• In contrast:
• Profits/Surplus transfers of the Reserve Bank of India and profits/dividends from public enterprises are Non-Tax Revenues under the revenue account.
• Public borrowings are classified under Capital Receipts.
• Because Central Excise Duty is explicitly a Tax Revenue (कर महसूल), it is NOT a non-tax revenue (Option 4).
• Key Takeaway: Central Excise Duty is a tax levy on manufacturing and hence is a tax revenue, not a non-tax receipt.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा