📅MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)Google वर फॉलो करा

मागील काही वर्षात देशातील एकूण सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का

In the past few years, capital expenditure as a percentage of GDP has been
पर्याय (Options):
a
सतत घसरला
falling continuously
✓ योग्य उत्तर
b
अचल राहिला
remained constant
c
सातत्याने वाढला
rising steadily
d
कुठलाही स्पष्ट आलेख (trend) नाही
Showing no definite trend
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (सतत घसरला) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भांडवली खर्च (Capital Expenditure) म्हणजे ज्या खर्चातून रस्ते, पूल, रेल्वे, जलसिंचन आणि यंत्रसामग्री यांसारख्या कायमस्वरूपी उत्पादक मालमत्तेची निर्मिती होते.
• १९८० च्या दशकात भारताचा भांडवली खर्च सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (GDP) सुमारे ५% ते ६% च्या दरम्यान होता.
• परंतु १९९० आणि २००० च्या दशकात वाढता वेतन खर्च, निवृत्तीवेतन, प्रचंड व्याजाचे दायित्व आणि सबसिडी यांसारख्या महसुली खर्चातील अफाट वाढीमुळे भांडवली खर्चावर संक्रांत आली.
• वित्तीय तूट मर्यादित ठेवण्यासाठी सरकारांनी वेळोवेळी विकासात्मक भांडवली खर्चातच कपात केली, ज्यामुळे सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का सातत्याने घसरला आणि तो २% ते २.५% पर्यंत खाली आला.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे अचूक उत्तर पर्याय क्रमांक १ (सतत घसरला) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: महसुली खर्चाच्या वाढीमुळे मागील काही वर्षांत जीडीपीच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का सतत घसरला होता.

The correct answer is Option A (falling continuously).

Key Points:
• In Indian public expenditure, Capital Expenditure (भांडवली खर्च) reflects state investment in durable economic and social infrastructure (roads, railways, power, dams, and machinery).
• During the 1980s, capital expenditure hovered around 5% to 6% of GDP.
• However, throughout the 1990s and 2000s, growing non-discretionary revenue commitments (salaries, pensions, mounting interest payments, and fertilizer/fuel/food subsidies) severely crowded out public capital formation.
• To comply with the FRBM Act deficit targets, successive governments repeatedly curtailed capital outlays, causing capital expenditure as a proportion of GDP to slide steadily below 2% to 2.5% during the decade leading up to 2011.
• Hence, capital expenditure as a percentage of GDP was falling continuously (Option 1), as confirmed by the official MPSC answer key.
• Key Takeaway: Driven by rising revenue expenditure on salaries and subsidies, capital expenditure as a share of GDP fell continuously over that period.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator

राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना

राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔