#167📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

मागील काही वर्षात देशातील एकूण सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का

In the past few years, capital expenditure as a percentage of GDP has been
पर्याय (Options):
a
सतत घसरला
falling continuously
✓ योग्य उत्तर
b
अचल राहिला
remained constant
c
सातत्याने वाढला
rising steadily
d
कुठलाही स्पष्ट आलेख (trend) नाही
Showing no definite trend
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (सतत घसरला) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भांडवली खर्च (Capital Expenditure) म्हणजे ज्या खर्चातून रस्ते, पूल, रेल्वे, जलसिंचन आणि यंत्रसामग्री यांसारख्या कायमस्वरूपी उत्पादक मालमत्तेची निर्मिती होते.
• १९८० च्या दशकात भारताचा भांडवली खर्च सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (GDP) सुमारे ५% ते ६% च्या दरम्यान होता.
• परंतु १९९० आणि २००० च्या दशकात वाढता वेतन खर्च, निवृत्तीवेतन, प्रचंड व्याजाचे दायित्व आणि सबसिडी यांसारख्या महसुली खर्चातील अफाट वाढीमुळे भांडवली खर्चावर संक्रांत आली.
• वित्तीय तूट मर्यादित ठेवण्यासाठी सरकारांनी वेळोवेळी विकासात्मक भांडवली खर्चातच कपात केली, ज्यामुळे सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का सातत्याने घसरला आणि तो २% ते २.५% पर्यंत खाली आला.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे अचूक उत्तर पर्याय क्रमांक १ (सतत घसरला) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: महसुली खर्चाच्या वाढीमुळे मागील काही वर्षांत जीडीपीच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का सतत घसरला होता.

The correct answer is Option A (falling continuously).

Key Points:
• In Indian public expenditure, Capital Expenditure (भांडवली खर्च) reflects state investment in durable economic and social infrastructure (roads, railways, power, dams, and machinery).
• During the 1980s, capital expenditure hovered around 5% to 6% of GDP.
• However, throughout the 1990s and 2000s, growing non-discretionary revenue commitments (salaries, pensions, mounting interest payments, and fertilizer/fuel/food subsidies) severely crowded out public capital formation.
• To comply with the FRBM Act deficit targets, successive governments repeatedly curtailed capital outlays, causing capital expenditure as a proportion of GDP to slide steadily below 2% to 2.5% during the decade leading up to 2011.
• Hence, capital expenditure as a percentage of GDP was falling continuously (Option 1), as confirmed by the official MPSC answer key.
• Key Takeaway: Driven by rising revenue expenditure on salaries and subsidies, capital expenditure as a share of GDP fell continuously over that period.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा

भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष

भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा