मागील काही वर्षात देशातील एकूण सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (सतत घसरला) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भांडवली खर्च (Capital Expenditure) म्हणजे ज्या खर्चातून रस्ते, पूल, रेल्वे, जलसिंचन आणि यंत्रसामग्री यांसारख्या कायमस्वरूपी उत्पादक मालमत्तेची निर्मिती होते.
• १९८० च्या दशकात भारताचा भांडवली खर्च सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (GDP) सुमारे ५% ते ६% च्या दरम्यान होता.
• परंतु १९९० आणि २००० च्या दशकात वाढता वेतन खर्च, निवृत्तीवेतन, प्रचंड व्याजाचे दायित्व आणि सबसिडी यांसारख्या महसुली खर्चातील अफाट वाढीमुळे भांडवली खर्चावर संक्रांत आली.
• वित्तीय तूट मर्यादित ठेवण्यासाठी सरकारांनी वेळोवेळी विकासात्मक भांडवली खर्चातच कपात केली, ज्यामुळे सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का सातत्याने घसरला आणि तो २% ते २.५% पर्यंत खाली आला.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे अचूक उत्तर पर्याय क्रमांक १ (सतत घसरला) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: महसुली खर्चाच्या वाढीमुळे मागील काही वर्षांत जीडीपीच्या तुलनेत भांडवली खर्चाचा टक्का सतत घसरला होता.
The correct answer is Option A (falling continuously).
Key Points:
• In Indian public expenditure, Capital Expenditure (भांडवली खर्च) reflects state investment in durable economic and social infrastructure (roads, railways, power, dams, and machinery).
• During the 1980s, capital expenditure hovered around 5% to 6% of GDP.
• However, throughout the 1990s and 2000s, growing non-discretionary revenue commitments (salaries, pensions, mounting interest payments, and fertilizer/fuel/food subsidies) severely crowded out public capital formation.
• To comply with the FRBM Act deficit targets, successive governments repeatedly curtailed capital outlays, causing capital expenditure as a proportion of GDP to slide steadily below 2% to 2.5% during the decade leading up to 2011.
• Hence, capital expenditure as a percentage of GDP was falling continuously (Option 1), as confirmed by the official MPSC answer key.
• Key Takeaway: Driven by rising revenue expenditure on salaries and subsidies, capital expenditure as a share of GDP fell continuously over that period.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
कर्ज हस्तांतरण (अदलबदल) (स्वॅप) योजनेचा मुख्य उद्देश काय ?
खालीलपैकी कोणता बिगरकर महसूल नाही ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔'Gnutella' हे कोणत्या नेटवर्क स्ट्रॅटेजी मध्ये वापरतात ?
मागीतल्या नसलेल्या आणी मिळालेल्या ई मेल्सला काय म्हणतात ?
माहीती पाठविण्यापूर्वी तिचे तुकड्यात रूपांतर करण्यात येते, अश्या तुकड्यास काय म्हणतात ?
मॅक ओ.एस. एक्स सव्र्व्हर ही ऑपरेटिंग सिस्टीम आहे.
कोणत्या नेटवर्क मध्ये सर्व नोडसला समान अधिकार असतात ?
इंन्टरनेट मध्ये जोडलेल्या संगणकास अॅडरेस असतो, त्यास म्हणतात.
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔5.032 + 0.8 + 150.03 + 40 = ?
1 ते 30 पर्यंतच्या नैसर्गिक संख्यांची सरासरी किती ?
8 1/3, 3 4/5, 7 1/5 व 9 2/3 या संख्यांची सरासरी काढा ?
दोन लगतच्या झाडांमधील अंतर 2.5 मी. इतके असल्यास 75 मी. लांबीच्या रस्त्यावर एकूण किती झाडे लावावी लागतील ?
आई आणि मुलाचे वयाचे प्रमाण 7:3 आहे. जर त्यांच्या वयांची बेरीज 60 वर्षे असेल तर त्यांच्या वयातील फरक किती आहे ?
जर अ:क = 3:4 आणि ब:क = 8:9 तर अ:ब:क = ?