कर्ज हस्तांतरण (अदलबदल) (स्वॅप) योजनेचा मुख्य उद्देश काय ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (केंद्र सरकारने राज्य सरकारांना दिलेल्या खर्चिक कर्जाची परतफेड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• 'कर्ज अदलाबदल योजना' (Debt Swap Scheme - DSS) ही भारत सरकारने २००२-०३ ते २००४-०५ या तीन वर्षांच्या कालावधीत राबवली होती.
• १९९० च्या दशकात केंद्र सरकारने राज्यांना दिलेल्या कर्जांवर १३% ते १४.५% इतका प्रचंड खर्चिक व्याजदर आकारला जात होता, ज्यामुळे राज्यांचे अर्थसंकल्प कर्जाच्या ओझ्याखाली दबले होते.
• २००२ च्या सुमारास खुल्या बाजारातील व्याजदर ६% ते ७% इतके घसरले.
• या योजनेचा मुख्य हेतू असा होता की, राज्य सरकारांनी खुल्या बाजारातून कमी व्याजदराने कर्ज उभारून आणि अल्पबचत निधीचा वापर करून केंद्राची ही जुनी 'खर्चिक व जास्त व्याजदराची कर्जे वेळेपूर्वी फेडावीत' (Liquidate high-cost loans).
• या योजनेमुळे राज्यांची सुमारे १.०२ लाख कोटींची जुनी कर्जे कमी व्याजाच्या कर्जांमध्ये बदलली गेली आणि राज्यांच्या व्याजावरील खर्चात मोठी बचत झाली.
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार याचे योग्य उत्तर पर्याय क्रमांक १ आहे.
• महत्त्वाची टीप: केंद्र सरकारने राज्यांना दिलेल्या जुन्या व जास्त व्याजदराच्या खर्चिक कर्जांची परतफेड करणे हा कर्ज स्वॅप योजनेचा मुख्य उद्देश होता.
The correct answer is Option A (To liquidate high cost loans given by the Central Government to the States).
Key Points:
• The Debt Swap Scheme (DSS) was designed by the Government of India and implemented over a three-year period between 2002–03 and 2004–05.
• Prior to 2000, state governments carried severe interest repayment burdens on historical central development loans carrying high coupon rates (above 13% to 14.5%) contracted during high-inflation decades.
• During 2002–04, domestic market interest rates softened substantially to around 6%–7%.
• The primary objective of the Debt Swap Scheme was to enable State Governments to swap/pre-pay these high-cost loans owed to the Central Government using low-cost fresh market borrowings (SDLs) and proceeds from the National Small Savings Fund (NSSF).
• Over ₹1.02 lakh crore of high-cost central debt was successfully swapped, significantly lowering debt-servicing burdens for the states.
• The official MPSC final answer key confirms Option 1.
• Key Takeaway: The Debt Swap Scheme allowed states to replace high-cost central loans with low-interest market borrowings.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
इ.स. 2010-2011 च्या वार्षिक अर्थसंकल्पातील अंदाजानुसार केंद्...
मागील काही वर्षात देशातील एकूण सकल उत्पादनाच्या तुलनेत भांडव...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔'Gnutella' हे कोणत्या नेटवर्क स्ट्रॅटेजी मध्ये वापरतात ?
मागीतल्या नसलेल्या आणी मिळालेल्या ई मेल्सला काय म्हणतात ?
माहीती पाठविण्यापूर्वी तिचे तुकड्यात रूपांतर करण्यात येते, अश्या तुकड्यास काय म्हणतात ?
मॅक ओ.एस. एक्स सव्र्व्हर ही ऑपरेटिंग सिस्टीम आहे.
कोणत्या नेटवर्क मध्ये सर्व नोडसला समान अधिकार असतात ?
इंन्टरनेट मध्ये जोडलेल्या संगणकास अॅडरेस असतो, त्यास म्हणतात.
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔5.032 + 0.8 + 150.03 + 40 = ?
1 ते 30 पर्यंतच्या नैसर्गिक संख्यांची सरासरी किती ?
8 1/3, 3 4/5, 7 1/5 व 9 2/3 या संख्यांची सरासरी काढा ?
दोन लगतच्या झाडांमधील अंतर 2.5 मी. इतके असल्यास 75 मी. लांबीच्या रस्त्यावर एकूण किती झाडे लावावी लागतील ?
आई आणि मुलाचे वयाचे प्रमाण 7:3 आहे. जर त्यांच्या वयांची बेरीज 60 वर्षे असेल तर त्यांच्या वयातील फरक किती आहे ?
जर अ:क = 3:4 आणि ब:क = 8:9 तर अ:ब:क = ?