📅MPSC Group B Mains 2014 - Paper 2 (STI)Google वर फॉलो करा

खालीलपैकी कोणता राज्याच्या राज्यपालाचा स्व-विवेकाधीन अधिकार नाही ?

Which of the following is not a Discretionary power of the state Governor ?
पर्याय (Options):
a
विधेयक राष्ट्रपतीच्या विचारार्थ राखून ठेवणे.
Reserving a bill for the consideration of the President
b
विधान सभा बरखास्त करणे.
Dissolving the Vidhan Sabha
✓ योग्य उत्तर
c
विधान सभेवर एका आंग्ल-भारतीयाची नियुक्ती करणे.
Nominating an Anglo-Indian to the Vidhan Sabha
d
घटकराज्यातील घटनात्मक यंत्रणा कोसळल्यास राष्ट्रपतीकडे तसा अहवाल पाठविणे.
Reporting to the President with regard to the break down of Constitution Machinery in the state.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (विधान सभा बरखास्त करणे.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्यघटनेच्या आर्टिकल १६३ नुसार राज्यपालांना काही स्व-विवेकाधीन (Discretionary) अधिकार प्राप्त आहेत:
• राज्य विधिमंडळाने संमत केलेले विधेयक राष्ट्रपतींच्या विचारार्थ राखून ठेवणे हा राज्यपालाचा स्वविवेकाधीन अधिकार आहे.
• राज्यात घटनात्मक यंत्रणा कोलमडल्यास राष्ट्रपतींकडे अहवाल पाठवणे (कलम ३५६) हा स्वविवेकाधीन अधिकार आहे.
• विधानसभेचे विसर्जन करणे हे सहसा मुख्यमंत्री व मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार (Aid and Advice) केले जाते, तो राज्यपाल स्वतःच्या मर्जीने (स्वविवेकबुद्धीने) सहसा करू शकत नाही (जोपर्यंत बहुमत सिद्ध होत नाही किंवा सरकार अल्पमतात येत नाही).
• त्यामुळे 'विधानसभा बरखास्त करणे' हा ममंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने पार पाडण्याचा अधिकार असल्याने तो सक्तीचा/कार्यात्मक अधिकार आहे, पूर्णपणे स्वविवेकाधीन नाही. म्हणून पर्याय (२) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: विधानसभा बरखास्त करणे हे मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने होते, त्यामुळे तो पूर्णपणे स्वविवेकाधीन अधिकार नाही.

The correct answer is Option B (Dissolving the Vidhan Sabha).

Key Points:
• Under Article 163 of the Constitution, the Governor has discretionary powers in specific situations:
• Reserving a bill for the President's consideration (Article 200) is a discretionary power.
• Sending a report to the President regarding the breakdown of constitutional machinery in the state (President's Rule under Article 356) is done in their discretion.
• Nominating a member of the Anglo-Indian community (formerly under Article 333) was exercised based on constitutional provisions/council aid, but dissolving the Vidhan Sabha is normally done on the aid and advice of the Chief Minister and Council of Ministers, except when no party holds a clear majority (hung assembly).
• Specifically, dissolving the Vidhan Sabha on ministerial advice is an executive power exercised on aid and advice, whereas in standard MPSC polity classifications, dissolving the assembly arbitrarily without ministerial advice is a discretionary gray area, but dissolving it *on advice* is not purely discretionary. However, let's examine the standard constitutional distinction: Dissolving the assembly when the ruling ministry loses majority is advice-bound, making general dissolution *on advice* an executive routine power, whereas the other three are explicit discretionary or constitutional crisis prerogatives.
• Therefore, dissolving the Vidhan Sabha when acting on cabinet advice is not classified as a pure discretionary power, making Option (2) the official answer.
• Key Takeaway: Dissolving the Vidhan Sabha is executed on cabinet aid and advice, unlike explicit discretionary powers like reserving bills or reporting constitutional breakdown.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी

भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2014 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔