#42📅 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI)(2021) +1 गुण

राज्यपालांच्या विवेकाधीन अधिकाराखाली खालीलपैकी कोणत्या बाबी येतात ?
(a) जेंव्हा राज्य विधिमंडळाचे अधिवेशन चालू नसेल तेंव्हा ते अध्यादेश काढू शकतात.
(b) जेंव्हा बहुमत प्राप्त पक्षाच्या नेत्याबाबत एकमत नसेल तेंव्हा ते एखाद्या व्यक्तिला मुख्यमंत्री म्हणून नेमू शकतात.
(c) राज्य विधिमंडळाने मंजूर केलेले विधेयक ते राष्ट्रपतीच्या संमतीसाठी राखून ठेऊ शकतात.
(d) मंत्रिमंडळाने जर बहुमताचा पाठिंबा गमावल्याची त्यांची खात्री झाली तर ते मंत्रिमंडळ बरखास्त करु शकतात.
योग्य पर्याय :

Which of the following falls within the discretionary powers of the Governor ?
(a) He can promulgate ordinances when the state legislature is not in session.
(b) He can appoint a person as Chief Minister, if the majority party has no acknowledged leader.
(c) He can reserve a bill passed by the State Legislature for the assent of the President.
(d) He can dismiss the council of ministers if he is convinced that it has lost majority support.
Correct options are:

पर्याय (Options):
a
(a), (b), (c)
(a), (b), (c)
b
(b), (c), (d)
(b), (c), (d)
✓ योग्य उत्तर
c
फक्त (c) आणि (d)
(c) and (d) only
d
वरील सर्व
All above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b), (c), (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्यपालांचे विवेकाधीन / स्वेच्छाधीन अधिकार (Discretionary Powers):
• (a) अध्यादेश काढणे (कलम २१३) हा स्वेच्छाधीन अधिकार नसून तो मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानेच वापरला जातो.
• (b) कोणत्याही पक्षाला स्पष्ट बहुमत नसल्यास अथवा नेता निश्चित नसल्यास मुख्यमंत्र्यांची निवड करणे हा राज्यपालांचा परिस्थितीजन्य विवेकाधीन अधिकार आहे.
• (c) राज्य विधिमंडळाचे विधेयक राष्ट्रपतींच्या विचारार्थ राखून ठेवणे (कलम २००) हा घटनात्मक स्वेच्छाधीन अधिकार आहे.
• (d) विधानसभेत बहुमत गमावलेले मंत्रिमंडळ राजीनामा देत नसेल तर ते बरखास्त करणे हा विवेकाधीन अधिकार आहे.
• त्यामुळे (b), (c) आणि (d) हे विवेकाधीन अधिकारात येतात. म्हणून अचूक पर्याय २ आहे.
• महत्त्वाची टीप: अध्यादेश काढणे हा मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने होणारा अधिकार आहे, तर विधेयक राखून ठेवणे व बहुमत नसताना मुख्यमंत्री नेमणे हे विवेकाधीन अधिकार आहेत.

The correct answer is Option B ((b), (c), (d)).

Key Points:
• Discretionary Powers of the Governor:
• (a) Promulgating ordinances (Article 213) is NOT a discretionary power; it is exercised strictly on the aid and advice of the Council of Ministers.
• (b) Appointing the Chief Minister in a situation where no party has a clear majority or no recognized leader exists is a situational discretionary power.
• (c) Reserving a bill for the consideration of the President (under Article 200) is a constitutional discretionary power.
• (d) Dismissing the ministry if it loses its majority in the Assembly and refuses to resign is an established situational discretionary power.
• Thus, statements (b), (c), and (d) fall under discretionary powers.
• Key Takeaway: Promulgating ordinances is done on ministerial advice; reserving bills and situational CM appointment are Governor's discretions.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी

भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔