खालीलपैकी कोणते दोष सावकारी व्यवस्थेचे आहेत ?
(a) उच्च व्याज दर
(b) बेकायदेशीर कपात
(c) रजिस्टर मध्ये योग्य नोंदी
(d) अनुत्पादक हेतूंसाठी कर्जे देणे
पर्यायी उत्तरे :
खालीलपैकी कोणते दोष सावकारी व्यवस्थेचे आहेत ?
(a) उच्च व्याज दर
(b) बेकायदेशीर कपात
(c) रजिस्टर मध्ये योग्य नोंदी
(d) अनुत्पादक हेतूंसाठी कर्जे देणे
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following are defects of Private Money-lending System?
(a) High rate of interest
(b) Illegal deductions
(c) Proper records in the register
(d) Lends for unproductive purposes
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (केवळ (a), (b) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• खाजगी सावकारी व्यवस्थेतील प्रमुख दोष:
• अवाजवी व प्रचंड व्याजदर: सावकार गरीब शेतकऱ्यांकडून दरमहा अत्यंत चढ्या दराने (वार्षिक २४% ते ६०% किंवा अधिक) व्याज वसूल करत असत (विधान a).
• बेकायदेशीर कपाती: कर्ज देताना आगाऊ कपात करणे, पावती न देणे आणि विविध अनाठायी शुल्क लावणे (विधान b).
• अनुत्पादक हेतूंसाठी कर्जपुरवठा: लग्नकार्य, धार्मिक विधी किंवा खटले यांसारख्या अनुत्पादक बाबींसाठी सहज कर्ज देऊन शेतकऱ्यांना कायमस्वरूपी कर्जबाजारीपणात अडकवणे (विधान d).
• खातेवह्यांमध्ये फेरफार: सावकार नेहमी हिशोबात हेराफेरी करत असत; त्यामुळे 'रजिस्टरमध्ये योग्य नोंदी ठेवणे' (विधान c) हा सावकारीचा दोष नसून गुण आहे, जो प्रत्यक्षात सावकारांकडे अभावानेच आढळत असे.
• आयोगाची अंतिम उत्तरतालिका: विधाने (a), (b) आणि (d) हे सावकारीचे दोष असल्याने पर्याय क्र. (२) योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: उच्च व्याजदर, बेकायदेशीर कपात आणि अनुत्पादक खर्चासाठी कर्ज देणे हे खाजगी सावकारी व्यवस्थेचे प्रमुख दोष आहेत.
The correct answer is Option B (Only (a), (b) and (d)).
Key Points:
• Evils of Non-Institutional Moneylending: Unregulated indigenous moneylenders historically drove Indian peasants into deep rural indebtedness:
• Exorbitant Interest Rates: Charging usurious interest rates ranging from 24% to over 60% per annum (Statement a).
• Illegal Deductions & Fraud: Deducting advance commissions, making unauthorized charges, and falsifying loan bonds (Statement b).
• Loans for Unproductive Purposes: Freely extending credit for marriages, rituals, and litigation rather than capital asset formation, trapping peasants in perpetual debt cycles (Statement d).
• Falsified Accounts: Moneylenders were infamous for manipulating accounts, failing to give receipts, and maintaining fraudulent ledgers. Hence, maintaining "proper records" (Statement c) is a merit, not a defect.
• Official Key: Option (2) accepted.
• Key Takeaway: Defects of private moneylenders include exorbitant interest rates, illegal deductions, and financing unproductive expenditures.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
नाफेडचे पूर्ण रूप (1) राष्ट्रीय कृषि महासंघ (2) राष्ट्रीय कृ...
ही किंमत सरासरी उत्पादन खर्चावर ठरविली जाते. जीचा मुळ उद्दे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :