#5📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper(2016) +1 गुण

भारतातील मोठ्या उद्योगांचे सहायक उद्योग म्हणून लघुउद्योगांचा विकास करण्याचा भर कोणत्या औद्योगिक धोरणाने देण्यात आला ?

Which Industrial Policy in India promoted small-scale industry as ancilliary to facilitate major industry?
पर्याय (Options):
a
1991 चे औद्योगिक धोरण
Industrial Policy of 1991
b
1948 चे औद्योगिक धोरण
Industrial Policy of 1948
c
1956 चे औद्योगिक धोरण
Industrial Policy of 1956
✓ योग्य उत्तर
d
1977 चे औद्योगिक धोरण
Industrial Policy of 1977
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (1956 चे औद्योगिक धोरण) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• योग्य पर्याय मूल्यमापन: या प्रश्नाचे अचूक उत्तर पर्याय (3) 1956 चे औद्योगिक धोरण हे आहे.
• औद्योगिक धोरण ठराव १९५६: या धोरणाला भारताची आर्थिक राज्यघटना म्हणून ओळखले जाते. या धोरणामध्ये मोठ्या उद्योगांना पूरक किंवा सहायक (Ancillary) म्हणून लघु उद्योगांचा विकास करण्यावर विशेष भर देण्यात आला होता. यामुळे रोजगाराची निर्मिती आणि प्रादेशिक समतोल साधण्यास मदत झाली.
• १९४८ चे औद्योगिक धोरण (पर्याय २): यामुळे मिश्र अर्थव्यवस्थेचा पाया रचला गेला आणि उद्योगांचे वर्गीकरण करण्यात आले.
• १९७७ चे औद्योगिक धोरण (पर्याय ४): या धोरणात लघु आणि कुटीर उद्योगांवर तसेच 'टायनी सेक्टर'वर भर दिला गेला.
• १९९१ चे औद्योगिक धोरण (पर्याय १): यात उदारीकरण, खाजगीकरण आणि जागतिकीकरण (LPG) स्वीकारण्यात आले.
• परीक्षा दृष्टीकोन: महालानोबिस प्रारूपावर आधारित १९५६ च्या धोरणाने जड उद्योगांसोबतच लघु उद्योगांच्या विकासाला कायदेशीर व धोरणात्मक कवच दिले.
• महत्त्वाची टीप: १९५६ च्या औद्योगिक धोरणाने मोठ्या उद्योगांचे सहायक म्हणून लघुउद्योगांच्या विकासावर भर दिला.

The correct answer is Option C (Industrial Policy of 1956).

Key Points:
• Correct Option Evaluation: The correct answer is option (3) Industrial Policy of 1956.
• Industrial Policy Resolution (IPR) 1956: Often called the Economic Constitution of India, IPR 1956 placed immense emphasis on the role of small-scale and cottage industries as ancillary units to support large-scale industries. It highlighted that small-scale units provide decentralised employment, require less capital, and ensure a balanced regional industrial growth.
• Analysis of Other Options:
• Industrial Policy of 1948 (Option 2): Laid the foundational framework for a mixed economy and classified industries into four categories but did not explicitly focus on the ancillary small-scale model.
• Industrial Policy of 1977 (Option 4): Shifted focus heavily toward the tiny sector and district industries centers (DICs) and cottage industries, but the ancillary concept was formally integrated earlier.
• Industrial Policy of 1991 (Option 1): Focused on Liberalisation, Privatisation, and Globalisation (LPG), dismantling licensing and promoting foreign direct investment and competitiveness.
• Exam Insight: IPR 1956 was guided by the Mahalanobis Model (Second Five Year Plan), prioritizing heavy industries alongside complementary small-scale sectors.
• Key Takeaway: Industrial Policy of 1956 promoted small-scale industries as ancillary units to major industries.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔