📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2017 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालीलपैकी कुठल्या भारतीय राष्ट्रपतींनी पॉकेट वेटोचा वापर केला आहे?

Which Indian President exercised the Pocket Veto?
पर्याय (Options):
a
आर. वेंकटारमण
R. Venkataraman
b
ए.पी.जे. अब्दुल कलाम
A.P.J. Abdul Kalam
c
ग्यानी झैलसिंग
Gyani Zail Singh
✓ योग्य उत्तर
d
फक्रुद्दिन अली अहमद
Fakruddin Ali Ahmed
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (ग्यानी झैलसिंग) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पॉकेट वेटो (Pocket Veto) संकल्पना:
• कलम १११ अन्वये संसदेने संमत केलेले विधेयक राष्ट्रपतींसमोर मंजुरीसाठी ठेवले जाते. राज्यघटनेत राष्ट्रपतींनी किती कालावधीत निर्णय घ्यावा याची कोणतीही कालमर्यादा दिलेली नाही.
• त्यामुळे राष्ट्रपती विधेयकावर संमतीही देत नाहीत, नकारही दर्शवत नाहीत किंवा ते पुनर्विचारासाठीही पाठवत नाहीत; तर ते अनिर्दिष्ट काळासाठी प्रलंबित ठेवतात, याला 'पॉकेट वेटो' (नकाराधिकार) म्हणतात.
• ऐतिहासिक वापर:
• १९८६ मध्ये तत्कालीन राष्ट्रपती ग्यानी झैलसिंग यांनी भारतीय टपाल कार्यालय (सुधारणा) विधेयकावर (Indian Post Office Amendment Bill) पॉकेट वेटोचा वापर केला होता.
• या विधेयकाद्वारे नागरिकांची पत्रे तपासण्याचे अनिर्बंध अधिकार सरकारला मिळणार होते, जे वृत्तपत्र स्वातंत्र्यावर गदा आणणारे होते.
• नंतर १९८९ मध्ये राष्ट्रपती आर. वेंकटारमण यांनी हे विधेयक पुनर्विचारासाठी परत पाठवले, परंतु पुढे ते रद्दबातल ठरले.
• महत्त्वाची टीप: राष्ट्रपती ग्यानी झैलसिंग यांनी १९८६ मध्ये भारतीय टपाल कार्यालय (सुधारणा) विधेयकावर पॉकेट वेटोचा वापर केला होता.

The correct answer is Option C (Gyani Zail Singh).

Key Points:
• Pocket Veto in the Indian Context:
• Under Article 111, when a bill is presented to the President, he may give assent, withhold assent, or return it for reconsideration (if not a Money Bill). However, the Constitution does not prescribe any time limit within which the President must act.
• Hence, the President can simply keep a bill pending indefinitely without giving or refusing assent—known as the 'Pocket Veto'.
• Historical Precedent:
• In 1986, President Gyani Zail Singh exercised the pocket veto with respect to the Indian Post Office (Amendment) Bill.
• The bill sought to impose restrictions on the freedom of the press by permitting government eavesdropping and interception of postal communications.
• Later in 1989, President R. Venkataraman sent it back to the National Front government for reconsideration, which subsequently dropped it.
• Key Takeaway: President Gyani Zail Singh exercised the Pocket Veto in 1986 on the Indian Post Office (Amendment) Bill.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी

भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था

महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2017 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔