भारतातील पहिले व्यावसायिक अणुऊर्जा केंद्र असलेले 'तारापूर अणुऊर्जा केंद्र' कोठे आहे?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (पालघर, महाराष्ट्र) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• तारापूर अणुऊर्जा केंद्र (TAPS - भारतातील पहिले केंद्र): भारतातील पहिले व्यावसायिक अणुऊर्जा केंद्र (Commercial Nuclear Power Station) हे तारापूर अणुऊर्जा केंद्र (Tarapur Atomic Power Station - TAPS) असून ते महाराष्ट्रातील पालघर जिल्ह्यात (पूर्वीच्या ठाणे जिल्ह्याच्या विभाजनानंतर १ ऑगस्ट २०१४ पासून पालघर जिल्ह्यात) अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले आहे.
• स्थापना व तंत्रज्ञान: भारत, अमेरिका आणि आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्था (IAEA) यांच्यातील १९६३ च्या द्विपक्षीय करारानुसार अमेरिकेच्या जनरल इलेक्ट्रिक (GE) कंपनीच्या मदतीने हे केंद्र उभारण्यात आले आणि २८ ऑक्टोबर १९६९ रोजी ते व्यावसायिकरीत्या कार्यान्वित झाले.
• अणुभट्ट्यांची क्षमता: तारापूर येथील पहिल्या दोन अणुभट्ट्या (TAPS-1 व TAPS-2, प्रत्येकी १६० MW) या उकळत्या पाण्याच्या अणुभट्ट्या (Boiling Water Reactors - BWR) असून, नंतर भारतीय बनावटीच्या दोन दाबयुक्त जड पाणी अणुभट्ट्या (PHWR - प्रत्येकी ५४० MW) जोडल्या गेल्याने एकूण क्षमता १,४०० मेगावॅट (1,400 MW) झाली आहे.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: सुरतजवळ तापी नदीवर गुजरातमध्ये 'काक्रापार' (Kakrapar) अणुऊर्जा केंद्र आहे, तर कर्नाटकातील उत्तर कन्नड (कारवारजवळ) जिल्ह्यात 'कैगा' (Kaiga) अणुऊर्जा केंद्र आहे; २०१४ मध्ये ठाणे जिल्ह्याचे विभाजन झाल्यामुळे तारापूर आता पालघर जिल्ह्यात मोडते.
• महत्त्वाची टीप: भारतातील पहिले व्यावसायिक अणुऊर्जा केंद्र 'तारापूर' (१९६९) हे महाराष्ट्रातील पालघर जिल्ह्यात स्थित आहे.
The correct answer is Option A (Palghar, Maharashtra).
Key Points:
• India's First Commercial Nuclear Power Station: The Tarapur Atomic Power Station (TAPS) is India's first commercial nuclear power plant, commissioned on 28 October 1969 and located at Tarapur in Palghar district, Maharashtra (carved out of the erstwhile Thane district on 1 August 2014).
• Reactor Technology & Capacity: Operated by the Nuclear Power Corporation of India Limited (NPCIL), TAPS initially comprised two 160 MW Boiling Water Reactors (BWRs) built by General Electric (USA) under the 1963 123-Agreement, and was later expanded with two indigenous 540 MW Pressurized Heavy Water Reactors (PHWRs), bringing total installed capacity to 1,400 MW.
• Strategic Role: TAPS marked the successful commercial realization of Stage-I of Dr. Homi Bhabha's three-stage Indian nuclear power programme, supplying clean baseload electricity to the Western Grid.
• Distractor Analysis: Surat (Gujarat) hosts the Kakrapar Atomic Power Station (KAPS), Karwar (Karnataka) is near the Kaiga Generating Station, and Tarapur now falls administratively under Palghar district rather than Thane.
• Key Takeaway: Tarapur Atomic Power Station (commissioned in 1969), India's first commercial nuclear power plant, is located in Palghar district, Maharashtra.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने, व्याघ्र प्रकल्प व खनिज संपत्ती' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्रात पहिला सहकारी साखर कारखाना १९५० मध्ये कोणत्या ठि...
भारतातील कोणती पंचवार्षिक योजना आर्थिक वाढीच्या हॅरोड-डोमार...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?