#28📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2024 Official Question Paper(2024) +1 गुण

भारतीय हस्तकलेच्या ऱ्हासाची कारणे काय होती ?
a. ब्रिटीश कंपन्यांनी भारतात मोठ्या प्रमाणात उद्योगांची स्थापना केली.
b. इंग्लैंडमध्ये बनलेल्या औद्योगिक मालाला संरक्षण देण्याचा उद्देश ब्रिटीशांचा होता.
c. इंग्रजांच्या शोभिवंत अशा अत्याधुनिक यंत्रनिर्मीत वस्तूच्या स्पर्धेत भारतीय हस्तकलेची उत्पादने टिकू शकली नाहीत.
d. भारतीय कामगार कुशल नव्हते.

What was the reason for the decline of Indian Handicrafts?
a. The installation of large-scale industries in India by British Companies.
b. The British policy aimed at giving protection to the industrial goods made in England.
c. Indian Handicrafts could not stand in competition with the sophisticated machine-made goods.
d. The Indian workers were not skillful.

पर्याय (Options):
a
a, b, d विधाने बरोबर आहेत
a, b, d statements are correct
b
a, b, c विधाने बरोबर आहेत
a, b, c statements are correct
✓ योग्य उत्तर
c
a, c, d विधाने बरोबर आहेत
a, c, d statements are correct
d
b, c, d विधाने बरोबर आहेत
b, c, d statements are correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (a, b, c विधाने बरोबर आहेत) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय हस्तकलेचा ऱ्हास (वि-औद्योगिकीकरण):
• ब्रिटिश धोरणे व औद्योगिक स्पर्धा (विधाने a व b): ब्रिटिशांनी इंग्लंडमधील यंत्रोत्पादित मालाला संरक्षण देण्यासाठी भारतात एकतर्फी जकात धोरण राबवले आणि भारतीय बाजारपेठा ब्रिटनच्या उत्पादनांसाठी खुल्या केल्या.
• यंत्रनिर्मित मालाची स्पर्धा (विधान c): मँचेस्टर व लँकेशायरच्या गिरण्यांमधून येणारा स्वस्त आणि आकर्षक माल भारतीय हस्तकलेच्या पारंपरिक उत्पादनांशी स्पर्धा करू शकला नाही.
• विधान d अयोग्य आहे: भारतीय कारागीर अत्यंत निष्णात आणि जागतिक ख्यातीचे होते (उदा. ढाक्याची मलमल); त्यांच्या कौशल्यात कोणतीही कमतरता नव्हती.
• त्यामुळे a, b आणि c ही विधाने हस्तकलेच्या ऱ्हासाची अचूक कारणे आहेत.
• महत्त्वाची टीप: इंग्लंडच्या यंत्रनिर्मित मालाचे संरक्षण आणि स्वस्त उत्पादनांची स्पर्धा यामुळे भारतीय हस्तकलेचा ऱ्हास झाला (कारागिरांचे कौशल्य उत्कृष्टच होते).

The correct answer is Option B (a, b, c statements are correct).

Key Points:
• De-industrialization & Ruin of Indian Handicrafts:
• Colonial Industrial Policies (Statement a & b): The British established mechanized industries and enforced one-way free trade tariffs that heavily taxed Indian exports while allowing duty-free British manufactured goods into India, deliberately protecting British industrial output.
• Technological Competition (Statement c): Cheap, mass-produced, machine-made goods from Manchester and Lancashire flooded the Indian markets, outpricing and destroying traditional handmade goods.
• Incorrect Premise (Statement d): Statement d is false because Indian artisans and weavers were globally renowned for their peerless artistic skills (e.g., Dacca Muslin, Kashmiri shawls); the decline was structural and economic, not due to lack of skill.
• Therefore, statements a, b, and c are correct reasons according to the official key.
• Key Takeaway: Indian handicrafts collapsed due to discriminatory British tariff protection and cheap machine-made imports, not due to lack of artisan skill.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारक, शेतकरी व आदिवासी लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔