दट्ट्या पुढे मागे हलवून द्रव असलेल्या सिलेंडरमध्ये कोणत्या प्रकारचे तरंग निर्माण होतात ?

What kind of waves are produced in a cylinder containing a liquid by moving its piston back and forth?
पर्याय (Options):
a
अनुतरंग
Longitudinal
✓ योग्य उत्तर
b
अवतरंग
Transverse
c
अनुतरंग आणि अवतरंग दोन्ही
Both transverse and longitudinal
d
अनुतरंग आणि अवतरंग दोन्हीपैकी नाही
Neither transverse nor longitudinal
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय A (अनुतरंग / Longitudinal) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (तरंगांचे भौतिकशास्त्र):
१. अनुतरंग (Longitudinal waves): ज्या तरंगांमध्ये माध्यमाच्या कणांचे कंपन हे तरंग प्रसरणाच्या दिशेला समांतर (Parallel) असते, त्यांना अनुतरंग म्हणतात. यात संपीडन (Compression) आणि विरलन (Rarefaction) निर्माण होते.
२. द्रवाचा गुणधर्म: द्रवांमध्ये (Liquids) आणि वायूंमध्ये केवळ 'आकारमान प्रत्यास्थता' (Bulk Modulus / Volume Elasticity) असते, परंतु 'अपरूपण प्रत्यास्थता' (Shear Modulus / Rigidity) नसते. त्यामुळे द्रवाच्या अंतर्गत भागात अवतरंग (Transverse waves) निर्माण होऊ शकत नाहीत.
३. जेव्हा सिलिंडरमधील दट्ट्या (Piston) पुढे-मागे हलवला जातो, तेव्हा द्रवाचे थर आकुंचन आणि प्रसरण पावतात (संपीडन व विरलन). यामुळे द्रवाच्या स्तंभात केवळ आणि केवळ 'अनुतरंग' (Longitudinal waves) निर्माण होतात.

म्हणून अचूक उत्तर पर्याय A (अनुतरंग) आहे.

The correct answer is Option A (Longitudinal).

Detailed Step-by-Step Wave Mechanics Analysis:
1. Longitudinal waves propagate as a succession of compressions and rarefactions where the constituent particles of the medium oscillate parallel to the direction of wave propagation.
2. Elastic Modulus in Fluids: Fluids (liquids and gases) possess volume elasticity (Bulk Modulus) but lack shear rigidity (Shear Modulus = 0). Consequently, transverse shear waves cannot sustain propagation through the bulk interior of a liquid.
3. When a piston moves harmonically back and forth in a closed fluid cylinder, it subjects adjacent liquid layers to alternating hydrostatic pressure variations, generating exclusively longitudinal acoustic waves.

Hence, Option A (Longitudinal) is correct.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale)

आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale) या घटकामध्ये आम्ल (Acids), आम्लारी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization)

धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization) या घटकामध्ये धा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र

कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र या घटकामध्ये...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2024 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔