#76📅 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2025) +1 गुण

आपण एका आवर्तात डावीकडून उजवीकडे जाताना अणू त्रिज्येमध्ये सामान्य घट होण्याचे प्राथमिक कारण काय आहे?

What is the primary reason for general decrease in atomic radius as you move from left to right across period?

पर्याय (Options):

मुख्य ऊर्जा पातळीच्या संख्येत वाढ

Increase in the number of principal energy levels

प्रभावी अणूप्रभारात वाढ

Increase in the effective nuclear charge

✓ योग्य उत्तर

आतील इलेक्ट्रॉनच्या परिरक्षण प्रभावात वाढ

Increase in shielding effect of inner electrons

केंद्रकातील प्रोटॉनची संख्या कमी होणे

Decrease in the number of protons in the nucleus

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (प्रभावी अणूप्रभारात वाढ) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• आवर्ती सारणीतील कल (Periodic Trend): आवर्तसारणीतील एकाच आवर्तात (Period) डावीकडून उजवीकडे जाताना अणुक्रमांक १ ने वाढत जातो.
• क्रियाप्रक्रिया:
• नवीन येणारे इलेक्ट्रॉन एकाच मुख्य ऊर्जा पातळीत (Shell) जोडले जातात.
• त्याच वेळी केंद्रकातील प्रोटॉन्सची संख्या वाढल्यामुळे प्रभावी अणूप्रभार (Z_(eff)) वाढतो.
• हा वाढलेला धनप्रभार बाहेरील इलेक्ट्रॉन्सना स्वतःकडे अधिक ताकदीने आकर्षित करतो, ज्यामुळे अणूचा आकार (त्रिज्या) लहान होतो.
• निष्कर्ष: डावीकडून उजवीकडे जाताना अणू त्रिज्या कमी होण्याचे मुख्य कारण प्रभावी अणूप्रभारात (Effective Nuclear Charge) होणारी वाढ हे आहे (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: आवर्तात डावीकडून उजवीकडे: प्रभावी अणूप्रभार वाढतो -> अणू त्रिज्या कमी होते.

The correct answer is Option B (Increase in the effective nuclear charge).

Key Points:
• Periodic Trend Concept: As you move from left to right across a period in the periodic table, the atomic number increases by 1 for each successive element.
• Mechanism:
• Electrons are added to the same principal energy level/shell.
• At the same time, the number of protons in the nucleus increases, which leads to a higher effective nuclear charge (Z_(eff)).
• The stronger electrostatic pull exerted by the nucleus attracts the valence electrons closer to the center, pulling the electron cloud inward.
• Conclusion: The primary reason for the decrease in atomic radius across a period is the increase in effective nuclear charge (Option 2).
• Key Takeaway: Across a period: Effective nuclear charge increases -> Atomic radius decreases.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure)

द्रव्याचे स्वरूप, अणूची रचना, मूलभूत कण (e⁻, p⁺, n⁰) व समस्थानिके (Isotopes & Atomic Structure) या घटकामध्ये द्रव्याचे व...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table)

मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण: डोबेरायनर, न्यूलँड्स, मेंडेलीव्ह व आधुनिक आवर्तसारणी (Modern Periodic Table) या घटकामध्ये...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions)

रासायनिक बंध (आयनिक, सहसंयुज), रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार व ऑक्सिडीकरण-क्षपण (Redox Reactions) या घटकामध्ये सहसंयुज बं...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #75

विद्युत उपकरणांच्या निर्मितीमध्ये तांब्याला स्वस्त पर्याय म्...

पुढील प्रश्न #77

सहा तोके व तीन अक्षतंतू असलेल्या सिलिकामय कंटिकांचा सांगाडा...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)