कूळ सुधारणा कार्यक्रमात खालील कोणत्या बाबींचा समावेश नाही ?
(a) कूळाची सुरक्षितता
(b) मध्यस्थांचे उच्चाटन
(c) स्वामीत्व अधिकार
(d) कृषीची पूर्नरचना
पर्यायी उत्तरे :
(1) (c) फक्त
(2) (b) आणि (c)
(3) (c) आणि (d)
(4) (b) आणि (d)
कूळ सुधारणा कार्यक्रमात खालील कोणत्या बाबींचा समावेश नाही ?
(a) कूळाची सुरक्षितता
(b) मध्यस्थांचे उच्चाटन
(c) स्वामीत्व अधिकार
(d) कृषीची पूर्नरचना
पर्यायी उत्तरे :
(1) (c) फक्त
(2) (b) आणि (c)
(3) (c) आणि (d)
(4) (b) आणि (d)
Tenancy reforms do not include:
(a) Security of tenures
(b) Abolition of intermediaries
(c) Ownership rights
(d) Reorganisation of Agriculture
Answer options:
(1) (c) only
(2) (b) and (c)
(3) (c) and (d)
(4) (b) and (d)
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((b) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• भारतातील 'जमीन सुधारणां'चे चार प्रमुख घटक मानले जातात: 1. मध्यस्थांचे उच्चाटन, 2. कूळ सुधारणा, 3. कमाल जमीन धारणा कायदा, आणि 4. कृषी पुनर्रचना.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• 'कूळ कायदा/सुधारणा' (Tenancy Reforms) कार्यक्रमात प्रामुख्याने तीन गोष्टींचा समावेश होतो:
• 1. खंडाचे नियमन (Regulation of Rent)
• 2. कुळांच्या हक्कांची सुरक्षितता (Security of Tenure - a)
• 3. कुळांना जमिनीचे मालकी हक्क देणे (Ownership rights - c)
• तर 'मध्यस्थांचे उच्चाटन' (जमीनदारी नष्ट करणे - b) आणि 'कृषीची पुनर्रचना' (चकबंदी व सहकारी शेती - d) हे जमीन सुधारणांचे स्वतंत्र विभाग आहेत, कूळ सुधारणेचा भाग नाहीत.
• म्हणून कूळ सुधारणेत (b) आणि (d) चा समावेश होत नाही.
• महत्त्वाची तथ्ये
• महाराष्ट्रात 1 एप्रिल 1957 हा 'कुळ दिन' (Tillers' Day) म्हणून साजरा करून कुळांना प्रत्यक्ष मालकी हक्क देण्यात आले.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• संपूर्ण जमीन सुधारणा आणि केवळ 'कूळ सुधारणा' यातील सूक्ष्म फरक लक्षात घेणे गरजेचे आहे.
• इतर पर्याय
• (a) व (c) हे कूळ सुधारणेचे थेट भाग असल्याने (b) आणि (d) असलेला पर्याय 4 योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: कूळ सुधारणांमध्ये खंडाचे नियमन, सुरक्षितता व मालकी हक्क येतात; मध्यस्थांचे उच्चाटन व कृषी पुनर्रचना हे जमीन सुधारणांचे स्वतंत्र भाग आहेत.
The correct answer is Option D ((b) and (d)).
Key Points:
• Core Concept
• Post-independence Land Reforms in India comprise four distinct categories: 1. Abolition of Intermediaries, 2. Tenancy Reforms, 3. Ceilings on Landholdings, and 4. Agrarian Reorganisation.
• Why Correct
• Tenancy reforms specifically encompass three measures:
• 1. Regulation of rent.
• 2. Security of tenure (Statement (a)).
• 3. Conferment of ownership rights on tenants (Statement (c)).
• 'Abolition of intermediaries' (b) is a separate first-stage structural reform (eradicating Zamindars, Jagirdars).
• 'Reorganisation of Agriculture' (d) comprises consolidation of landholdings and cooperative farming.
• Therefore, (b) and (d) are NOT part of the tenancy reform programme.
• Key Details
• The Maharashtra Tenancy and Agricultural Lands Act exemplifies tenancy reform by declaring 'Tillers' Day' (April 1, 1957) to transfer ownership to cultivating tenants.
• Exam Traps
• Carefully differentiate between the broad umbrella of 'Land Reforms' and the specific sub-component 'Tenancy Reforms'.
• Other Options
• Since (a) and (c) constitute core tenancy reforms, they cannot be selected under 'do not include'.
• Key Takeaway: Tenancy reforms include rent regulation, tenure security, and ownership rights, whereas intermediary abolition and agrarian reorganisation are separate pillars.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
11 सप्टेंबर या तारखेशी खालीलपैकी कोणती घटना संबंधित नाही ? (...
आयात पर्यायतेमध्ये खालील प्रकारांचा समावेश असतो : (a) भांडवल...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :