'सोक्षमोक्ष' हा शब्द शब्दसिद्धीच्या कोणत्या प्रकारात मोडतो ?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (अंशाभ्यस्त) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अभ्यस्त शब्दांचे प्रकार: पूर्णाभ्यस्त, अंशाभ्यस्त आणि अनुकरणवाचक.
• ज्या शब्दात एका अक्षराचा किंवा भागाचा बदल होऊन पुनरावृत्ती होते त्यास 'अंशाभ्यस्त शब्द' म्हणतात. 'सोक्षमोक्ष' (मोक्ष - सोक्षमोक्ष) या शब्दात एका अक्षराचा बदल होऊन रचना झाल्यामुळे हा 'अंशाभ्यस्त' शब्द आहे (पर्याय 2).
• अभ्यस्त: हा मुख्य प्रकार असला तरी अधिक नेमका प्रकार 'अंशाभ्यस्त' आहे.
• पूर्णाभ्यस्त: मूळ शब्दाची जशीच्या तशी पुनरावृत्ती (उदा. हळूहळू, लाललाल).
• अनुकरणवाचक: नाद किंवा ध्वनीची पुनरावृत्ती दर्शवणारे शब्द (उदा. कडकडाट).
• महत्त्वाची टीप: शब्दातील एखाद्या अक्षरात बदल होऊन पुनरावृत्ती झाल्यास त्यास 'अंशाभ्यस्त शब्द' म्हणतात (उदा. सोक्षमोक्ष, गडबड).
The correct answer is Option B (अंशाभ्यस्त).
Key Points:
• Classification of Abhyasta words (अभ्यस्त शब्द): पूर्णाभ्यस्त (complete repetition), अंशाभ्यस्त (partial repetition/alteration), and अनुकरणवाचक (onomatopoeic sounds).
• In the word 'सोक्षमोक्ष', there is a slight phonetic alteration in the initial sound while repeating the word structure (मोक्ष → सोक्षमोक्ष). When a word is repeated with a minor phonetic change or meaningless rhyming part, it is classified specifically as an 'Anshabhyasta' (अंशाभ्यस्त) word.
• अभ्यस्त: The broad parent category, but the specific subcategory is अंशाभ्यस्त.
• पूर्णाभ्यस्त: Exact word repeated entirely (e.g., घरघर, बारीकबारीक).
• अनुकरणवाचक: Words mimicking sounds (e.g., गडगडाट, खळखळ).
• Key Takeaway: A word repeated with a partial change in letters/sounds (like सोक्षमोक्ष, शेजारीपाजारी) is an अंशाभ्यस्त शब्द.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'शब्दसिद्धी: सिद्ध शब्द (तत्सम, तद्भव, देशी, परभाषीय) व साधित शब्द (उपसर्ग, प्रत्यय, अभ्यस्त)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सिद्ध शब्द: तत्सम, तद्भव, देशी आणि परभाषीय शब्द (पोर्तुगीज, अरबी, फारसी, कानडी)
भाषेमध्ये शब्द कसा बनतो याला 'शब्दसिद्धी' म्हणतात. मूळच्या शब्दाला 'सिद्ध शब्द' म्हणतात. सिद्ध शब्दांचे ४ मुख्य प्रकार प...
साधित शब्द: उपसर्गघटित, प्रत्ययघटित, सामासिक आणि अभ्यस्त शब्द
मूळ सिद्ध शब्दाला उपसर्ग किंवा प्रत्यय लागून तयार होणाऱ्या शब्दांना 'साधित शब्द' म्हणतात. साधित शब्दांचे प्रकार: १. उपसर...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
'प्रसन्न' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द
खालीलपैकी शुद्धलेखनदृष्ट्या अचूक शब्द कोणता ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.