📅MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (STI)Google वर फॉलो करा

सार्वजनिक आयव्यय/वित्त ही अर्थशास्त्राची शाखा असून ती शासनाच्या राष्ट्रीय, राज्य आणि स्थानिक पातळीवरील वित्तीय घडामोडी/क्रियाकलाप शी संबंधित आहे. खालीलपैकी कोणती सार्वजनिक आयव्ययाची व्याप्ती नाही/नाहीत ?
अ. सार्वजनिक महसूल
ब. चलनविषयक व्यवस्थापन
क. सार्वजनिक कर्ज
ड. वित्तीय प्रशासन

Public finance is the branch of economics which deals with the financial activities of the government at national, state and local levels. Which of the following is/are not within the scope of public finance?
a. Public revenue
b. Monetary management
c. Public debt
d. Financial administration

पर्याय (Options):
a
फक्त अ
Only a
b
फक्त ब
Only b
✓ योग्य उत्तर
c
फक्त ड
Only d
d
फक्त क आणि ड
Only c and d
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त ब) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• सार्वजनिक वित्त (Public Finance) म्हणजे सरकारचा महसूल, खर्च आणि कर्ज यांशी संबंधित वित्तीय व्यवहारांचा अभ्यास होय.
• सार्वजनिक वित्ताची व्याप्ती:
• सार्वजनिक महसूल (अ): कर व करेतर उत्पन्नाचे मार्ग.
• सार्वजनिक खर्च: विकास व प्रशासनावर केला जाणारा खर्च.
• सार्वजनिक कर्ज (क): अंतर्गत व बाह्य कर्ज उभारणी.
• वित्तीय प्रशासन (ड): अर्थसंकल्प तयार करणे, संमत करणे व त्याचे लेखापरीक्षण.
• चलनविषयक व्यवस्थापन (ब - Monetary Management): चलनपुरवठा, व्याजदर, पतपुरवठा नियंत्रित करण्याचे कार्य मध्यवर्ती बँकेचे (RBI) असते आणि ते चलनविषयक धोरणाचा (Monetary Policy) भाग असते, सार्वजनिक वित्ताचा नाही.
• त्यामुळे 'फक्त ब' हे सार्वजनिक आयव्ययाच्या व्याप्तीत येत नाही.
• महत्त्वाची टीप: सार्वजनिक वित्तात महसूल, कर्ज, खर्च व प्रशासनाचा समावेश होतो; चलन व्यवस्थापन हा मध्यवर्ती बँकेच्या पतधोरणाचा भाग आहे.

The correct answer is Option B (Only b).

Key Points:
• Public Finance deals with the income, expenditure, and borrowing policies of the government.
• The traditional scope of public finance comprises:
• Public Revenue (a): Taxation, non-tax receipts, and public receipts.
• Public Expenditure: Allocation and disbursement across administrative and developmental heads.
• Public Debt (c): Internal and external borrowing, deficit financing, and debt management.
• Financial Administration (d): Preparation, enactment, auditing, and execution of government budgets.
• Monetary Management (b) involves managing the money supply, interest rates, bank credit, and currency issuance, which falls under the purview of Monetary Policy operated by the Central Bank (Reserve Bank of India), not the fiscal scope of public finance.
• Hence, 'Only b' is outside the scope of public finance.
• Key Takeaway: Public finance includes public revenue, debt, expenditure, and administration, whereas monetary management falls under central banking policy.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा

भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष

भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔