राज्यघटनेतील कोणत्या अनुच्छेदात पंचायत राज्याशी संबंधित असलेल्या जिल्हा पंचायत, ग्राम सभा, मध्यस्तर गाव इत्यादी शब्दांच्या व्याख्या दिलेल्या आहेत ?
योग्य उत्तर पर्याय A (अनुच्छेद २४३ / Article 243) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. राज्यघटनेच्या भाग ९ (पंचायती) ची सुरुवात 'अनुच्छेद २४३' ने होते, ज्याचे शीर्षक 'व्याख्या' (Definitions) हे आहे.
२. अनुच्छेद २४३ मध्ये पंचायत व्यवस्थेशी संबंधित सर्व महत्त्वाच्या संज्ञांच्या व्याख्या दिलेल्या आहेत:
- (a) जिल्हा (District)
- (b) ग्रामसभा (Gram Sabha)
- (c) मध्यवर्ती स्तर (Intermediate level)
- (d) पंचायत (Panchayat)
- (e) पंचायत क्षेत्र (Panchayat area)
- (f) लोकसंख्या (Population)
- (g) गाव (Village).
३. इतर अनुच्छेदांचा संदर्भ:
- अनुच्छेद २४२: सातव्या घटनादुरुस्तीने (१९५६) वगळण्यात आले (कूचबिहार).
- अनुच्छेद २४४: अनुसूचित क्षेत्रे आणि आदिवासी क्षेत्रांचे प्रशासन (पाचवी व सहावी अनुसूची).
- अनुच्छेद २४५: संसदेने आणि राज्य विधानमंडळांनी केलेल्या कायद्यांची व्याप्ती.
म्हणून या व्याख्या अनुच्छेद २४३ मध्ये दिलेल्या आहेत.
The correct answer is Option A (Article 243).
Detailed Step-by-Step Textual Constitutional Analysis:
1. Part IX ('The Panchayats') opens with Article 243, explicitly titled 'Definitions'.
2. Article 243 lays down the formal statutory definitions for terms governing local rural self-government, including 'district' (243(a)), 'Gram Sabha' (243(b)), 'intermediate level' (243(c)), 'Panchayat' (243(d)), and 'village' (243(g)).
3. Distinct Constitutional Articles:
- Article 244 governs the administration of Scheduled Areas and Tribal Areas;
- Article 245 defines the territorial extent of laws made by Parliament and State Legislatures;
- Article 242 was repealed by the 7th Constitutional Amendment Act, 1956.
Hence, Article 243 is the exact provision.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती
भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...
ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना
महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...
नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे
भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारतीय संसदेबाबत खालीलपैकी कोणती विधान/विधाने बरोबर आहेत ? अ...
खालील विधाने लक्षात घ्या. a. सध्या भारतीय राज्यघटनेच्या ८ व्...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Prelims 2024 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
