खालील विधानांचा विचार करून योग्य पर्याय निवडा.
विधान (a): ग्रामीण-शहरी स्थानांतर हे भारतीय लोकसंख्येचे वैशिष्ट्य आहे.
विधान (b) : ग्रामीण भागातून स्थानांतराचे मुख्यकारण रोजगार आहे.
खालील विधानांचा विचार करून योग्य पर्याय निवडा.
विधान (a): ग्रामीण-शहरी स्थानांतर हे भारतीय लोकसंख्येचे वैशिष्ट्य आहे.
विधान (b) : ग्रामीण भागातून स्थानांतराचे मुख्यकारण रोजगार आहे.
Examine the following statements and select the correct option.
Statement (a): Rural urban migration is a characteristic of Indian population.
Statement (b): Migration from the rural area is basically for employment.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (विधान (a) चूक आहे व विधान (b) बरोबर आहे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील लोकसंख्या स्थलांतराचे स्वरूप:
• भारतीय जनगणनेच्या आकडेवारीनुसार, भारतात अंतर्गत स्थलांतराचा सर्वात मोठा प्रवाह ग्रामीण ते ग्रामीण (Rural to Rural) स्थलांतर आहे, ज्यामध्ये विवाहामुळे होणाऱ्या महिलांच्या स्थलांतराचे प्रमाण सर्वाधिक असते.
• त्यामुळे ग्रामीण-शहरी स्थानांतर हे भारतीय लोकसंख्येचे प्रमुख वैशिष्ट्य ठरत नाही (एकूण स्थलांतरात ग्रामीण ते ग्रामीण प्रवाह ५०% पेक्षा जास्त आहे), ज्यामुळे विधान (a) अयोग्य ठरते.
• विधान (b): ग्रामीण भागातून शहरांकडे होणाऱ्या स्थलांतराचे (विशेषतः पुरुषांचे) मुख्य कारण रोजगार, उपजीविका आणि उच्च उत्पन्नाच्या संधी हेच असते.
• आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार विधान (a) चूक असून विधान (b) बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतात सर्वाधिक स्थलांतर ग्रामीण ते ग्रामीण होते; मात्र ग्रामीण भागातून होणारे स्थलांतर रोजगारासाठी असते.
The correct answer is Option D (Statement (a) is incorrect but statement (b) is correct.).
Key Points:
• Migration Dynamics in India:
• According to Census of India data, the single largest migration stream by volume in India is Rural-to-Rural migration, largely dominated by female migration due to marriage.
• Therefore, saying rural-urban migration is *the* defining single characteristic of Indian population migration is statistically incorrect (Rural-Rural migration constitutes over 50-60% of total internal migrants).
• Statement (b): Employment and livelihood opportunities remain the single largest reason for male economic migration from rural areas to urban centres (Push-Pull factors: agrarian distress vs urban industrial jobs).
• As per the official MPSC answer key, Statement (a) is considered incorrect while Statement (b) is correct.
• Key Takeaway: In India, Rural-Rural migration dominates total volume; rural out-migration to urban areas is primarily driven by employment.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जनगणना २०११: महाराष्ट्र व भारत तुलनात्मक सांख्यिकी व विश्लेषण' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
यादी क्र. I व यादी क्र. II ची योग्य जुळणी करून खाली दिलेल्या...
सुदूर संवेदन प्रणाली जी नैसर्गिकरित्या उपलब्ध असलेल्या उर्जे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?