पूर्ण स्पर्धेतील करभारा संदर्भात खालील विधांचा विचार करा.
a. इतर परिस्थिती कायम असताना, जर पुरवठ्याची लवचिकता ही मागणीच्या लवचिकतेपेक्षा अधिक असेल तर कराचा भार हा विक्रेत्यावर अधिक राहतो.
b. इतर परिस्थिती कायम असताना, जर मागणीची लवचिकता ही पुरवठ्याच्या लवचिकतेपेक्षा अधिक असेल तर कराचा भार हा ग्राहकांवर अधिक राहील.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहेत ?
पूर्ण स्पर्धेतील करभारा संदर्भात खालील विधांचा विचार करा.
a. इतर परिस्थिती कायम असताना, जर पुरवठ्याची लवचिकता ही मागणीच्या लवचिकतेपेक्षा अधिक असेल तर कराचा भार हा विक्रेत्यावर अधिक राहतो.
b. इतर परिस्थिती कायम असताना, जर मागणीची लवचिकता ही पुरवठ्याच्या लवचिकतेपेक्षा अधिक असेल तर कराचा भार हा ग्राहकांवर अधिक राहील.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहेत ?
Consider the following statements with respect to incidence of tax under perfect competition.
a. Other things being equal, the incidence of tax will be more on sellers if elasticity of supply is greater than elasticity of demand.
b. Other things being equal, if the elasticity of demand is greater than elasticity of supply, greater will be the incidence of tax on buyers.
Which of the statement/s given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरीलपैकी कोणतेही बरोबर नाहीत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• करभाराचा सिद्धांत (Incidence of Tax): अप्रत्यक्ष कराचा (जसे की GST किंवा उत्पादन शुल्क) अंतिम आर्थिक बोजा कोण सहन करतो याला करभार म्हणतात. पूर्ण स्पर्धेत, कराचा भार मागणीची लवचिकता (E_d) आणि पुरवठ्याची लवचिकता (E_s) यांच्या परस्पर प्रमाणावर ठरतो.
• सुवर्ण नियम: कराचा अधिक भार बाजारातील त्या घटकावर (ग्राहक किंवा विक्रेता) पडतो ज्याची लवचिकता कमी (inelastic) असते. कारण कमी लवचिकता असलेल्या घटकाकडे कमी पर्याय असतात आणि तो कर टाळण्यासाठी आपले वर्तन सहज बदलू शकत नाही.
• विधान 'a' चे विश्लेषण: जर पुरवठ्याची लवचिकता > मागणीची लवचिकता (E_s > E_d) असेल, तर पुरवठा अधिक लवचिक असतो. त्यामुळे कराचा भार ग्राहकांवर (मागणी कमी लवचिक आहे म्हणून) जास्त पडायला हवा, विक्रेत्यावर नाही. त्यामुळे विधान 'a' चुकीचे आहे.
• विधान 'b' चे विश्लेषण: जर मागणीची लवचिकता > पुरवठ्याची लवचिकता (E_d > E_s) असेल, तर मागणी अधिक लवचिक असते. त्यामुळे कराचा भार विक्रेत्यावर (पुरवठा कमी लवचिक आहे म्हणून) जास्त पडायला हवा, ग्राहकांवर नाही. त्यामुळे विधान 'b' देखील चुकीचे आहे.
• निष्कर्ष: दोन्ही विधाने करभाराच्या सूक्ष्म अर्थशास्त्रीय तत्त्वांच्या अगदी विरुद्ध आहेत. त्यामुळे, वरीलपैकी कोणतेही विधान बरोबर नाही.
• महत्त्वाची टीप: कराचा भार नेहमी 'कमी लवचिक' (Inelastic) घटकावर पडतो. त्यामुळे दोन्ही विधाने अर्थशास्त्राच्या नियमाच्या विरुद्ध आहेत.
The correct answer is Option D (None of the above are correct).
Key Points:
• Theory of Tax Incidence: The incidence of an indirect tax (like GST or excise duty) refers to who ultimately bears the economic burden of the tax. Under perfect competition, the incidence is determined by the relative elasticities of demand (E_d) and supply (E_s).
• The Golden Rule: The tax burden falls more heavily on the side of the market that is less elastic (more inelastic). This is because the less elastic side has fewer alternatives and cannot easily adjust its behavior to escape the tax.
• Analyzing Statement A: If Elasticity of Supply > Elasticity of Demand (E_s > E_d), supply is more elastic. Therefore, the burden should fall more on the buyers (demand is less elastic), not the sellers. Hence, statement 'a' is incorrect.
• Analyzing Statement B: If Elasticity of Demand > Elasticity of Supply (E_d > E_s), demand is more elastic. Therefore, the burden should fall more on the sellers (supply is less elastic), not the buyers. Hence, statement 'b' is also incorrect.
• Conclusion: Both statements represent the exact opposite of the accepted microeconomic principles of tax incidence. Thus, neither statement is correct.
• Key Takeaway: Tax burden falls on the side that is MORE INELASTIC. If supply is more elastic than demand, consumers bear the burden. Both given statements are reverse of this logic.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने चूक आहे/त ? a. 1968 मध्ये प्रथम...
भारतासारख्या विकसनशील देशात राष्ट्रीय उत्पन्न मोजण्यात खालील...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
