📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2024 PaperGoogle वर फॉलो करा

उष्मावृद्धी केंद्रा संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.
1. शहरी उष्णतेच्या केंद्राचा प्रभाव दिवसाच्या वेळी अधिक ठळकपणे जाणवतो.
ii. यामुळे ग्रामीण आणि शहरी भागात उष्णता विसंगती निर्माण होते.
iii. ग्रामीण-शहरी वातावरणातील तापमान श्रेणी शहराच्या मध्य भागी रात्रीच्या वेळी संवहनशील वायु परिसंचरण निर्माण करते.
iv. पृष्ठ भागाच्या पातळीवर शहरी भागातून तुलनेने थंड हवा रात्री उष्ण ग्रामीण भागाकडे जाते.

वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने चूकचे/ची आहे/आहेत ?

Consider the following statements regarding Heat Island.
i. The impact of urban heat centre is more prominent at day time due to insolation.
ii. It generates thermal anomaly in the rural and urban areas.
iii. Temperature range in the rural-urban environments generates convectional air circulation during night in the city centre.
iv. Relatively cooler air at the surface level in urban area moves towards warmer rural areas at night.

Which of the above statement/s is/are incorrect?

पर्याय (Options):
a
फक्त iv
only iv
b
फक्त i आणि iv
only i and iv
✓ योग्य उत्तर
c
फक्त i
only i
d
फक्त i आणि iii
only i and iii
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त i आणि iv) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• उष्मावृद्धी केंद्र (Urban Heat Island - UHI) संकल्पना:
• विधान i चूक आहे: शहरी उष्णता बेटांचा प्रभाव दिवसापेक्षा रात्रीच्या वेळी (सूर्यास्तानंतर) अधिक ठळकपणे जाणवतो, कारण काँक्रीट आणि डांबरी रस्ते शोषलेली उष्णता रात्री हळूहळू उत्सर्जित करतात.
• विधान ii बरोबर आहे: यामुळे ग्रामीण आणि शहरी भागांमध्ये तापमानाची स्पष्ट विसंगती (Thermal Anomaly) निर्माण होते.
• विधान iii बरोबर आहे: शहराच्या मध्यवर्ती भागातील उष्ण हवेमुळे रात्री संवहनी हवेचे परिसंचरण (Urban Heat Circulation) तयार होते.
• विधान iv चूक आहे: रात्रीच्या वेळी थंड ग्रामीण भागाकडून पृष्ठभागावरील हवा उष्ण शहराच्या केंद्राकडे वाहते (शहराकडून ग्रामीण भागाकडे जात नाही).
• त्यामुळे विधाने i आणि iv चुकीची आहेत (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: उष्मावृद्धी केंद्र रात्री सर्वाधिक प्रभावी असते आणि रात्री हवा थंड ग्रामीण भागाकडून उष्ण शहराकडे वाहते.

The correct answer is Option B (only i and iv).

Key Points:
• Urban Heat Island (UHI) Mechanics:
• Statement i is Incorrect: The Urban Heat Island effect is fundamentally most pronounced, prominent, and largest at night (several hours after sunset) rather than during the day, because concrete and asphalt slowly re-radiate stored heat into nocturnal calm air.
• Statement ii is Correct: UHI creates a distinct thermal anomaly/gradient between the warm urban core and cooler rural surroundings.
• Statement iii is Correct: Strong thermal differences generate an 'Urban Breeze' (convective rising of hot air at the city center creating localized low pressure and convection cells at night).
• Statement iv is Incorrect: The air flow direction is the exact opposite: relatively cooler air from the rural surface moves toward the warmer urban center (country breeze converging into city core), not from urban to rural.
• Therefore, statements i and iv are incorrect (Option 2).
• Key Takeaway: UHI is most prominent at night, and cool surface air flows from rural areas toward the warm urban center.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जगाचा प्राकृतिक भूगोल, वातावरण, वारे व भूरूपशास्त्र' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔