इ.स. 1871 पासून इंग्रजांनी प्रत्येक दहा वर्षाने जनगणना घेण्यास सुरू केली कारण त्यांना खालीलपैकी कोणती माहिती मिळणार होती ?
(a) लोकांचा धर्म
(b) लोकांची जात
(c) लोकांचा व्यवसाय
(d) लोकांचे दारिद्र्य
इ.स. 1871 पासून इंग्रजांनी प्रत्येक दहा वर्षाने जनगणना घेण्यास सुरू केली कारण त्यांना खालीलपैकी कोणती माहिती मिळणार होती ?
(a) लोकांचा धर्म
(b) लोकांची जात
(c) लोकांचा व्यवसाय
(d) लोकांचे दारिद्र्य
Britishers started conducting census after every ten year's since 1871, to get which of the following information?
(a) Religion of people
(b) Castes of people
(c) Occupation of people
(d) Poverty of people
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b) आणि (c) फक्त) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतात १८७१-७२ मध्ये लॉर्ड मेयोच्या काळात जनगणनेची सुरुवात झाली आणि १८८१ पासून लॉर्ड रिपनच्या काळात दर १० वर्षांनी नियमित जनगणना सुरू झाली:
• जनगणनेद्वारे संकलित केलेली माहिती:
• धर्म (Religion): विविध धार्मिक समुदायांची लोकसंख्या व प्रमाण.
• जात (Caste): जाती-जमातींचे वर्गीकरण व सामाजिक उतरंड.
• व्यवसाय (Occupation): शेती, व्यापार, मजुरी व कारागिरीचे स्वरूप.
• दारिद्र्य (Poverty): ब्रिटिश जनगणनेत दारिद्र्याची मोजणी समाविष्ट नव्हती (दारिद्र्याचा अभ्यास दुष्काळ आयोग व दादाभाई नौरोजींसारख्या अभ्यासकांनी स्वतंत्रपणे केला).
• जनगणनेचा उपयोग ब्रिटिशांनी समाज रचनेवर प्रशासकीय नियंत्रण ठेवण्यासाठी केला.
• महत्त्वाची टीप: १८७१ पासूनच्या जनगणनेमध्ये लोकांचा धर्म, जात आणि व्यवसाय यांची माहिती गोळा केली जाई (दारिद्र्य नाही).
The correct answer is Option C ((a), (b) and (c) only).
Key Points:
• The modern decennial census in colonial India began non-synchronously between 1871–1872 under Lord Mayo and synchronously from 1881 under Lord Ripon:
• Census Objectives and Data Collected:
• Religion: Categorization and numerical distribution of religious communities.
• Caste and Tribe: Extensive anthropological and hierarchical classification of jatis and varnas (strengthened under H. H. Risley).
• Occupation: Demographic mapping of employment, agrarian labor, artisanal trades, and workforce distribution.
• Exclusion of Poverty: Colonial censuses were structural, demographic, and ethnographic surveys; they did not measure or assess economic 'poverty lines' (poverty was documented separately in famine inquiry commissions or individual treatises like Dadabhai Naoroji's).
• The colonial census was an instrument of knowledge and demographic control.
• Key Takeaway: Colonial decennial censuses collected data on religion, caste, and occupation, but not poverty.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारक, शेतकरी व आदिवासी लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ: फडके, चाफेकर ते सावरकर: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके (रामोशी सैन्य, जाहीरनामा, एडेन बलिदान १८८३), चाफेकर बंधू (प्लेग कमिशनर रँड वध २२ जून...
शेतकरी, आदिवासी व रामोशी उठाव: उमाजी नाईक ते वारली चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
राजे उमाजी नाईक (रामोशी उठाव १८२४-३२, जाहीरनामा, पुणे फाशी), खान्देश भिल्ल उठाव (कजारसिंग, भीमा नाईक अंबापाणी १८५७), राघ...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
पुढील वाक्यात कोणाचे वर्णन केले आहे ? (a) ते उत्तम वक्ते होत...
1919 चा इंडियन कौन्सिल ॲक्ट म्हणजे (a) माँट-फोर्ड सुधारणा का...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :