#75📅 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2024) +1 गुण

बायॉलॉजीकल ऑक्सिजन डिमांड (BOD) व केमिकल ऑक्सिजन डिमांड (COD) या संज्ञा कशाची प्रदूषण पातळी मोजण्यासाठी वापरतात ?
अ. हवा
ब. ध्वनी
क. माती
ड. पाणी

Biological Oxygen Demand (BOD) and Chemical Oxygen Demand (COD) terms are used to determine extend of pollution in
a. Air
b. Sound
c. Soil
d. Water

पर्याय (Options):

ब आणि क फक्त

b and c only

अ आणि ब फक्त

a and b only

क आणि ड फक्त

c and d only

फक्त ड

d only

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (फक्त ड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• बायॉलॉजिकल ऑक्सिजन डिमांड (BOD): पाण्यातील सेंद्रिय घटकांचे विघटन करण्यासाठी सूक्ष्मजीवांना लागणाऱ्या विरघळलेल्या ऑक्सिजनचे प्रमाण म्हणजे BOD.
• केमिकल ऑक्सिजन डिमांड (COD): पाण्यातील सर्व सेंद्रिय व असेंद्रिय प्रदूषकांचे रासायनिक ऑक्सिडीकरण करण्यासाठी लागणाऱ्या ऑक्सिजनचे प्रमाण म्हणजे COD.
• BOD आणि COD या दोन्ही संज्ञा केवळ 'पाणी' (Water) प्रदूषणाची पातळी मोजण्यासाठी वापरल्या जातात.
• पाण्यात सांडपाणी किंवा सेंद्रिय कचरा जास्त असल्यास पाण्याचा BOD आणि COD वाढतो, ज्यामुळे पाण्यातील विरघळलेला ऑक्सिजन (DO) कमी होतो.
• त्यामुळे योग्य उत्तर 'फक्त ड' आहे (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: BOD आणि COD या संज्ञा पाण्यातील सेंद्रिय व रासायनिक प्रदूषणाची तीव्रता मोजण्यासाठी वापरल्या जातात.

The correct answer is Option D (d only).

Key Points:
• Scientific definition and application of BOD and COD in pollution testing:
• Biological Oxygen Demand (BOD): The amount of dissolved oxygen consumed by aerobic microorganisms to biochemically degrade organic matter in a water sample over a specific incubation period (usually 5 days at 20°C).
• Chemical Oxygen Demand (COD): The amount of oxygen required to chemically oxidize all organic and inorganic pollutants in a water sample using a strong chemical oxidizing agent like potassium dichromate (K₂Cr₂O₇).
• Both BOD and COD are universal standard indicators used exclusively for measuring the degree of organic pollution in water and wastewater effluents.
• High BOD/COD values indicate severely polluted water depleted of dissolved oxygen.
• Hence, they are used to determine pollution in water only (d only, Option 4).
• Key Takeaway: BOD and COD measure the oxygen required to degrade organic/inorganic contaminants in water bodies.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स पर्यावरण प्रदूषण, जागतिक तापमानवाढ, हवामान बदल व आंतरराष्ट्रीय करार (Pollution & Climate Protocols)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पर्यावरण प्रदूषण, जागतिक तापमानवाढ, हवामान बदल व आंतरराष्ट्रीय करार (Pollution & Climate Protocols)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

पर्यावरण प्रदूषण: हवा प्रदूषण (आम्ल पाऊस/MIC), जल प्रदूषण (BOD, युट्रोफिकेशन, मिनामाता), मृदा व ई-कचरा (Pollution)

पर्यावरण प्रदूषण: हवा प्रदूषण (आम्ल पाऊस/MIC), जल प्रदूषण (BOD, युट्रोफिकेशन, मिनामाता), मृदा व ई-कचरा (Pollution) या घट...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

जागतिक तापमानवाढ, ओझोन क्षय, मॉन्ट्रियल/क्योटो प्रोटोकॉल, रामसर पाणथळ स्थळे व वन्यजीव प्रकल्प (Climate Agreements)

जागतिक तापमानवाढ, ओझोन क्षय, मॉन्ट्रियल/क्योटो प्रोटोकॉल, रामसर पाणथळ स्थळे व वन्यजीव प्रकल्प (Climate Agreements) या घट...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

हवामान बदल विज्ञान व भारतातील प्रमुख पर्यावरण कायदे (२०२६ अद्ययावत): वन्यजीव, वन व जैवविविधता कायदे (Climate Science & Environmental Laws 2026)

हरितगृह परिणाम, 100-Year GWP, ओझोन 220 DU, मॉन्ट्रियल व किगाली दुरुस्ती, वन्यजीव कायदा ४ अनुसूची, वन (संरक्षण व संवर्धन)...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #74

सेंद्रिय कचऱ्याचे रूपांतर खत व जैविक वायूमध्ये होणे, हे खाली...

पुढील प्रश्न #76

खाली दिलेल्या पर्यायापैकी, कॅल्शिअम ऑक्सिक्लोराईड चे सामान्य...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)