अवकृपा, अवगणना, अवगत, अवगुण या शब्दांतील 'अव' हा उपसर्ग पुढीलपैकी कोणत्या भाषेतून आला आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (संस्कृत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संकल्पना: शब्दाच्या सुरुवातीला जोडून येणाऱ्या अक्षराला किंवा शब्दखंडाला 'उपसर्ग' (Prefix) असे म्हणतात. उपसर्ग जोडल्यामुळे शब्दाच्या मुळ अर्थात बदल होतो किंवा नवीन शब्द तयार होतो.
• स्पष्टीकरण: मराठी व्याकरणात संस्कृत, फारसी, अरबी व देशी अशा अनेक भाषांतून उपसर्ग आलेले आहेत. 'अवकृपा', 'अवगणना', 'अवगत', 'अवगुण' या सर्व शब्दांमध्ये 'अव' हा उपसर्ग वापरलेला आहे. 'अव' हा संस्कृत भाषेतील उपसर्ग असून त्याचा अर्थ 'कमीपणा', 'हीनत्व', 'खाली' किंवा 'विरुद्ध' असा होतो. त्यामुळे योग्य उत्तर पर्याय क्रमांक २ (संस्कृत) आहे.
• इतर पर्याय: फारसी, अरबी आणि उर्दू या परकीय भाषांमधूनही मराठीत उपसर्ग आले आहेत (उदा. बे-, बिन-, दर-, गैर- इत्यादी), परंतु 'अव' हा उपसर्ग या भाषांमधील नसून संस्कृतमधील आहे.
• MPSC दृष्टीकोन: परीक्षेत उपसर्गांचे मूळ (संस्कृत, देशी किंवा परभाषिक) विचारले जाते, त्यामुळे प्रमुख उपसर्गांची यादी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: 'अव' हा उपसर्ग संस्कृत भाषेतील असून तो हीनता किंवा कमीपणा दर्शवतो.
The correct answer is Option B (संस्कृत).
Key Points:
• संकल्पना: शब्दाच्या सुरुवातीला जोडून येणाऱ्या अक्षराला किंवा शब्दखंडाला 'उपसर्ग' (Prefix) असे म्हणतात. उपसर्ग जोडल्यामुळे शब्दाच्या मुळ अर्थात बदल होतो किंवा नवीन शब्द तयार होतो.
• स्पष्टीकरण: मराठी व्याकरणात संस्कृत, फारसी, अरबी व देशी अशा अनेक भाषांतून उपसर्ग आलेले आहेत. 'अवकृपा', 'अवगणना', 'अवगत', 'अवगुण' या सर्व शब्दांमध्ये 'अव' हा उपसर्ग वापरलेला आहे. 'अव' हा संस्कृत भाषेतील उपसर्ग असून त्याचा अर्थ 'कमीपणा', 'हीनत्व', 'खाली' किंवा 'विरुद्ध' असा होतो. त्यामुळे योग्य उत्तर पर्याय क्रमांक २ (संस्कृत) आहे.
• इतर पर्याय: फारसी, अरबी आणि उर्दू या परकीय भाषांमधूनही मराठीत उपसर्ग आले आहेत (उदा. बे-, बिन-, दर-, गैर- इत्यादी), परंतु 'अव' हा उपसर्ग या भाषांमधील नसून संस्कृतमधील आहे.
• MPSC दृष्टीकोन: परीक्षेत उपसर्गांचे मूळ (संस्कृत, देशी किंवा परभाषिक) विचारले जाते, त्यामुळे प्रमुख उपसर्गांची यादी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'शब्दसिद्धी: सिद्ध शब्द (तत्सम, तद्भव, देशी, परभाषीय) व साधित शब्द (उपसर्ग, प्रत्यय, अभ्यस्त)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सिद्ध शब्द: तत्सम, तद्भव, देशी आणि परभाषीय शब्द (पोर्तुगीज, अरबी, फारसी, कानडी)
भाषेमध्ये शब्द कसा बनतो याला 'शब्दसिद्धी' म्हणतात. मूळच्या शब्दाला 'सिद्ध शब्द' म्हणतात. सिद्ध शब्दांचे ४ मुख्य प्रकार प...
साधित शब्द: उपसर्गघटित, प्रत्ययघटित, सामासिक आणि अभ्यस्त शब्द
मूळ सिद्ध शब्दाला उपसर्ग किंवा प्रत्यय लागून तयार होणाऱ्या शब्दांना 'साधित शब्द' म्हणतात. साधित शब्दांचे प्रकार: १. उपसर...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2024 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :