कर्मणी प्रयोग: ५ उपप्रकार (प्रधानकर्तुक, शक्य, समापन, पुराण व नवीन कर्मणी)

कर्मणी प्रयोगाचे ५ उपप्रकार (Master Table)

१. कर्मणी प्रयोगाचे पाच उपप्रकार सविस्तर

अध्याहृत कर्ता (Omitted Subject): काही कर्मणी वाक्यांत कर्ता प्रत्यक्ष नसतो पण समजला जातो (उदा. 'रस्त्याचे काम पूर्ण झाले', 'चोर पकडला गेला').

नवीन कर्मणी प्रयोगाचा आधुनिक वापर:

इंग्रजी भाषेच्या संपर्कामुळे आधुनिक वृत्तपत्रीय, न्यायालयीन आणि प्रशासकीय मराठीत नवीन कर्मणी (कर्मकर्तरी) प्रयोग मोठ्या प्रमाणावर वापरला जातो. उदा. 'शासनाकडून दुष्काळ जाहीर करण्यात आला', 'पोलिसांकडून तपास पूर्ण केला गेला'. यात 'कडून' प्रत्यय हा इंग्रजीतील 'by' या शब्दयोगी अव्ययाचे अचूक भाषांतर आहे.

• 'गुन्हेगाराला न्यायालयासमोर हजर करण्यात आले.' (नवीन कर्मणी)
• 'सदर कायद्याचे काटेकोर पालन केले जावे.' (कर्मणी विध्यर्थ)
• 'रस्त्याचे रुंदीकरण वेळेत पूर्ण झाले.' (समापन कर्मणी)
• 'त्याच्याने आता एवढा मोठा व्यवसाय सांभाळवतो.' (शक्य कर्मणी)