📅MPSC Rajyaseva Mains P4 2022 PaperGoogle वर फॉलो करा

आर्थिक विकास आणि मानव विकास यांच्यात फरक आहे, हे मत कोणी मांडले आहे?

Who has expressed this opinion that, there is a difference between economic development and human development?
पर्याय (Options):
a
पॉल स्ट्रिटन
Paul Striton
b
अमर्त्य सेन
Amartya Sen
c
प्रा. मेहबूब उल-हक
Prof. Mehaboob Ul-Huk
✓ योग्य उत्तर
d
दांडेकर व रथ
Dandekar and Rath
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (प्रा. मेहबूब उल-हक) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पाकिस्तानचे प्रसिद्ध अर्थशास्त्रज्ञ प्रा. महबूब उल-हक (Prof. Mahbub ul Haq) यांनी संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमाच्या (UNDP) पहिल्या मानवी विकास अहवालात (१९९०) मानवी विकासाची संकल्पना मांडली.
• संकल्पना: प्रा. महबूब उल-हक यांनी ठामपणे प्रतिपादन केले की केवळ 'आर्थिक विकास' (ज्यामध्ये केवळ GDP आणि दरडोई उत्पन्नातील वाढ पाहिली जाते) आणि 'मानव विकास' (ज्यात लोकांच्या क्षमता, स्वातंत्र्य, आरोग्य आणि शिक्षण विस्तारले जाते) यामध्ये स्पष्ट आणि मूलभूत फरक आहे.
• त्यांच्या मते संपत्ती हे उद्दिष्ट नसून मानवी कल्याण साधण्याचे केवळ एक साधन आहे.
• आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेनुसार अचूक उत्तर पर्याय (३) प्रा. मेहबूब उल-हक आहे.
• महत्त्वाची टीप: प्रा. मेहबूब उल-हक यांनी आर्थिक विकास (उत्पन्न वाढ) आणि मानव विकास (क्षमता व पर्यायांचा विस्तार) यातील भेद स्पष्ट केला.

The correct answer is Option C (Prof. Mehaboob Ul-Huk).

Key Points:
• Pakistani economist Prof. Mahbub ul Haq revolutionized modern development economics by founding the Human Development paradigm and designing the Human Development Index (HDI) for the UNDP in 1990.
• Core Philosophy: Prof. Mahbub ul Haq famously argued that there is a fundamental conceptual difference between mere 'economic development' (which focuses narrowly on expanding GDP, income, and physical capital) and 'human development' (which enlarges people's freedoms, capabilities, and life choices).
• Mahbub ul Haq stated: "The basic purpose of development is to enlarge people's choices... Human development is broader than economic growth alone."
• Close Collaborator: Nobel Laureate Prof. Amartya Sen worked alongside him, providing the capability approach underpinning human development.
• Based on the official answer key, the statement is attributed to Prof. Mahbub ul Haq (Option 3).
• Key Takeaway: Prof. Mahbub ul Haq distinguished economic development (income growth) from human development (expansion of choices and capabilities).

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator

राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना

राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔