आर्थिक विकास आणि मानव विकास यांच्यात फरक आहे, हे मत कोणी मांडले आहे?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (प्रा. मेहबूब उल-हक) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पाकिस्तानचे प्रसिद्ध अर्थशास्त्रज्ञ प्रा. महबूब उल-हक (Prof. Mahbub ul Haq) यांनी संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमाच्या (UNDP) पहिल्या मानवी विकास अहवालात (१९९०) मानवी विकासाची संकल्पना मांडली.
• संकल्पना: प्रा. महबूब उल-हक यांनी ठामपणे प्रतिपादन केले की केवळ 'आर्थिक विकास' (ज्यामध्ये केवळ GDP आणि दरडोई उत्पन्नातील वाढ पाहिली जाते) आणि 'मानव विकास' (ज्यात लोकांच्या क्षमता, स्वातंत्र्य, आरोग्य आणि शिक्षण विस्तारले जाते) यामध्ये स्पष्ट आणि मूलभूत फरक आहे.
• त्यांच्या मते संपत्ती हे उद्दिष्ट नसून मानवी कल्याण साधण्याचे केवळ एक साधन आहे.
• आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेनुसार अचूक उत्तर पर्याय (३) प्रा. मेहबूब उल-हक आहे.
• महत्त्वाची टीप: प्रा. मेहबूब उल-हक यांनी आर्थिक विकास (उत्पन्न वाढ) आणि मानव विकास (क्षमता व पर्यायांचा विस्तार) यातील भेद स्पष्ट केला.
The correct answer is Option C (Prof. Mehaboob Ul-Huk).
Key Points:
• Pakistani economist Prof. Mahbub ul Haq revolutionized modern development economics by founding the Human Development paradigm and designing the Human Development Index (HDI) for the UNDP in 1990.
• Core Philosophy: Prof. Mahbub ul Haq famously argued that there is a fundamental conceptual difference between mere 'economic development' (which focuses narrowly on expanding GDP, income, and physical capital) and 'human development' (which enlarges people's freedoms, capabilities, and life choices).
• Mahbub ul Haq stated: "The basic purpose of development is to enlarge people's choices... Human development is broader than economic growth alone."
• Close Collaborator: Nobel Laureate Prof. Amartya Sen worked alongside him, providing the capability approach underpinning human development.
• Based on the official answer key, the statement is attributed to Prof. Mahbub ul Haq (Option 3).
• Key Takeaway: Prof. Mahbub ul Haq distinguished economic development (income growth) from human development (expansion of choices and capabilities).
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator
राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...
राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना
राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...
अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास
कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
बाजार किंमतीस स्थूल देशांतर्गत उत्पादन आणि घटक खर्चास स्थूल...
खालीलपैकी कोणते समीकरण चलन संख्यामान सिद्धांताच्या रोख शिल्ल...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
