पुढील दोन पैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(a) भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 23 मध्ये "प्रदूषण मुक्त, स्वच्छ पर्यावरणाचा" हक्क अंतर्भूत आहे.
(b) जर असे पर्यावरण धोक्यात आले तर नागरिकांना संविधानाच्या कलम 34 खाली ते दूर करण्यास्तव हक्क असेल.
पर्यायी उत्तरे :
पुढील दोन पैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
(a) भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 23 मध्ये "प्रदूषण मुक्त, स्वच्छ पर्यावरणाचा" हक्क अंतर्भूत आहे.
(b) जर असे पर्यावरण धोक्यात आले तर नागरिकांना संविधानाच्या कलम 34 खाली ते दूर करण्यास्तव हक्क असेल.
पर्यायी उत्तरे :
Which one of the following two statements is correct ?
(a) In Article 23 of the Indian Constitution "Right to have pollution free, clean environment" is implied.
(b) If such an environment is endangered the citizens have the right to invoke Article 34 of the Constitution for removing the pollution.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (एकही नाही) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान (a) चुकीचे आहे: 'प्रदूषणमुक्त, स्वच्छ पर्यावरणाचा हक्क' हा संविधानाच्या कलम 21 (जीविताचा अधिकार) मध्ये अंतर्भूत आहे (सुभाष कुमार खटला), कलम 23 मध्ये नाही (कलम 23 हे मानवी व्यापार व वेठबिगारी प्रतिबंधाशी संबंधित आहे).
• विधान (b) चुकीचे आहे: मूलभूत हक्कांच्या उल्लंघनाविरुद्ध नागरिक कलम 32 (सर्वोच्च न्यायालय) किंवा कलम 226 (उच्च न्यायालय) अन्वये दाद मागू शकतात; कलम 34 हे लष्करी कायदा (Martial Law) लागू असतानाच्या निर्बंधांविषयी आहे.
• दोन्ही विधाने चुकीची असल्याने पर्याय क्र. (4) एकही नाही हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: स्वच्छ पर्यावरणाचा अधिकार कलम 21 मध्ये येतो (कलम 32/226 नुसार दाद मागता येते), कलम 23 किंवा 34 मध्ये नाही.
The correct answer is Option D (Neither).
Key Points:
• Statement (a) is incorrect: The "Right to a pollution-free, healthy environment" is implied under Article 21 (Right to Life and Personal Liberty) as held in the *Subhash Kumar v. State of Bihar (1991)* and *M.C. Mehta* cases, NOT under Article 23 (which prohibits traffic in human beings and forced labour).
• Statement (b) is incorrect: To seek constitutional remedies against environmental violations, citizens invoke Article 32 (Supreme Court) or Article 226 (High Court), NOT Article 34 (which deals with martial law restrictions).
• Therefore, neither statement is correct (Option 4).
• Key Takeaway: The right to a clean environment is implied under Article 21 (enforceable via Article 32/226), not under Articles 23 or 34.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'माहितीचा अधिकार कायदा, २००५ (Right to Information Act - RTI 2005)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
राष्ट्रीय महिला आयोगाची खालीलपैकी कोणती कार्ये आहेत ? (a) भा...
विशेष न्यायालयातील प्रकरणे चालविण्यासाठी राज्य शासन ...........
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?