📅MPSC Group B Mains 2020 - Paper 2 (ASO)Google वर फॉलो करा

73 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याची खालीलपैकी कोणती तरतूद (वैशिष्ट्य) ऐच्छिक आहे ?
(1) ग्रामसभा स्थापन करणे
(2) सर्व स्तरांवर सर्व जागेवर प्रत्यक्ष निवडणूका
(3) निवडणूक लढविण्यासाठी किमान वय 21 वर्षे
(4) पंचायत राज संस्थांना स्वायत्त बनविणे

Which of the following provisions (features) of the 73rd Amendment Act is voluntary?
(1) Organisation of Gram Sabha.
(2) Direct elections to all seats at all levels.
(3) 21 years to be the minimum age for contesting elections.
(4) Making Panchayat Raj as autonomous bodies.

पर्याय (Options):
a
ग्रामसभा स्थापन करणे
Organisation of Gram Sabha.
b
सर्व स्तरांवर सर्व जागेवर प्रत्यक्ष निवडणूका
Direct elections to all seats at all levels.
c
निवडणूक लढविण्यासाठी किमान वय 21 वर्षे
21 years to be the minimum age for contesting elections.
d
पंचायत राज संस्थांना स्वायत्त बनविणे
Making Panchayat Raj as autonomous bodies.
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (पंचायत राज संस्थांना स्वायत्त बनविणे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ७३ वी घटनादुरुस्ती: अनिवार्य वि. ऐच्छिक तरतुदी:
• अनिवार्य (बंधनकारक) तरतुदी:
• प्रत्येक गावात ग्रामसभा स्थापन करणे (कलम २४३-A).
• तिन्ही स्तरांवर सर्व जागांसाठी थेट निवडणुका घेणे (कलम २४३-C).
• निवडणूक लढवण्यासाठी किमान वय २१ वर्षे निश्चित करणे (कलम २४३-F).
• महिलांसाठी १/३ आरक्षण, राज्य निवडणूक आयोग व वित्त आयोग स्थापणे.
• ऐच्छिक (राज्यांच्या इच्छेवर अवलंबून) तरतुदी:
• पंचायत राज संस्थांना स्वशासनाची स्वायत्त संस्था (Autonomous bodies) म्हणून कार्य करण्यासाठी अधिकार व सत्ता बहाल करणे (कलम २४३-G).
• इतर मागासवर्गीयांना (OBC) आरक्षण देणे.
• कर आकारण्याचे व निधी उभारण्याचे आर्थिक अधिकार देणे.
• म्हणून 'पंचायत राज संस्थांना स्वायत्त बनविणे' ही ऐच्छिक तरतूद आहे (पर्याय 4).
• महत्त्वाची टीप: पंचायतींना स्वायत्त संस्था बनवण्यासाठी अधिकार बहाल करणे ही ७३ व्या दुरुस्तीमधील ऐच्छिक तरतूद आहे.

The correct answer is Option D (Making Panchayat Raj as autonomous bodies.).

Key Points:
• Compulsory vs. Voluntary Provisions of the 73rd Amendment Act, 1992:
• Compulsory (Mandatory) Provisions (binding on all state legislatures):
• Establishing Gram Sabha in every village (Article 243A).
• Direct elections to all seats at all three tiers (Article 243C(2)).
• 21 years as minimum age for contesting panchayat elections (Article 243F(1)(a)).
• Reservations for SC/STs and 1/3rd for women; State Election Commission; State Finance Commission.
• Voluntary Provisions (discretionary for state legislatures):
• Devolving powers and authority to enable Panchayats to function as autonomous institutions of self-government (Article 243G).
• Representation of MPs/MLAs in Panchayats.
• Reservation for OBCs; financial powers to levy and collect taxes.
• Making Panchayati Raj institutions autonomous bodies is a voluntary provision (Option 4).
• Key Takeaway: Devolving powers to make Panchayats autonomous self-governing bodies is a voluntary provision under Article 243G.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती

भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना

महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे

भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2020 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔