पुढीलपैकी कोणत्या प्रथा/पद्धती भारतीय संविधानाच्या शोषणास प्रतिबंध करणाऱ्या हक्काचे उल्लंघन करतात ?
a. माणसांची, विशेषतः स्त्रिया व मुलींची वेश्या व्यवसायासाठी खरेदी/विक्री
b. सक्तीची मजुरी अथवा बिगारी
c. उद्योगांमध्ये बाल मजुरी
d. जेलमधील कैद्यांसाठी सक्त मजुरी
पुढीलपैकी कोणत्या प्रथा/पद्धती भारतीय संविधानाच्या शोषणास प्रतिबंध करणाऱ्या हक्काचे उल्लंघन करतात ?
a. माणसांची, विशेषतः स्त्रिया व मुलींची वेश्या व्यवसायासाठी खरेदी/विक्री
b. सक्तीची मजुरी अथवा बिगारी
c. उद्योगांमध्ये बाल मजुरी
d. जेलमधील कैद्यांसाठी सक्त मजुरी
Which of the following practices violate the right against exploitation under the Indian Constitution?
a. Buying and selling human beings, usually women and girls for prostitution
b. Forced labour or bonded
c. Child labour in industries
d. Rigorous imprisonment to the prisoners in jail.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (फक्त a, b आणि c बरोबर आहेत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• शोषणाविरुद्धचा हक्क (भारतीय राज्यघटना - कलमे २३ व २४):
• कलम २३ मधील उल्लंघने:
• a. मानवी तस्करी, स्त्रिया व मुलींची वेश्याव्यवसायासाठी खरेदी-विक्री [उल्लंघन ठरते].
• b. सक्तीची मजुरी, वेटबिगारी किंवा वेठबिगार पद्धती [उल्लंघन ठरते].
• कलम २४ मधील उल्लंघन:
• c. कारखाने, खाणी किंवा उद्योगांमध्ये १४ वर्षांखालील बालमजुरी [उल्लंघन ठरते].
• कैद्यांची सक्तमजुरी (विधान d): न्यायालयाने गुन्हेगाराला कायद्यानुसार सुनावलेली सक्तमजुरी ही कायदेशीर शिक्षा असल्याने ती कलम २३ चे उल्लंघन ठरत नाही.
• म्हणून फक्त a, b आणि c हे शोषणाविरुद्धच्या हक्काचे उल्लंघन करतात.
• महत्त्वाची टीप: मानवी तस्करी, वेठबिगारी आणि बालमजुरी हे शोषणाविरुद्धच्या हक्काचे उल्लंघन करतात (a, b, c बरोबर).
The correct answer is Option A (Only a, b and c are correct).
Key Points:
• Right Against Exploitation (Articles 23 & 24 of the Constitution):
• Article 23 Violations:
• Traffic in human beings (buying/selling women and children for prostitution/slavery) [Statement a].
• *Begar* and other similar forms of forced or bonded labour [Statement b].
• Article 24 Violations:
• Employment of children below 14 years in factories, mines, or hazardous industrial processes [Statement c].
• Rigorous Imprisonment (Statement d): Hard labour awarded by a court of law to convicted criminals as statutory legal punishment under IPC/BNS does NOT violate Article 23 (held in *State of Gujarat v. Hon'ble High Court of Gujarat*, 1998).
• Hence, Only a, b, and c violate the Right Against Exploitation.
• Key Takeaway: Human trafficking, forced labour, and child labour violate Articles 23 & 24; lawful rigorous imprisonment does not.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'मानवी हक्क संरक्षण कायदा १९९३ व ॲट्रॉसिटी कायदा १९८९ (Human Rights & SC/ST Act)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
मानवी हक्कांच्या तिसऱ्या पिढीतील अधिकारांना खालीलपैकी कोणत्य...
मनरेगा (महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा) अं...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P3 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?