खालीलपैकी कोणता कालखंड भारतीय लोकसंख्येच्या वाढीचा खुंटलेला काळ म्हणून ओळखला जातो ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (1901-1921) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय लोकसंख्येच्या वाढीचे ४ प्रमुख टप्पे मानले जातात:
• १⃣ १९०१-१९२१: लोकसंख्या वाढीचा 'स्थिर किंवा खुंटलेला काळ' (Period of Stagnant Growth) – दुष्काळ, प्लेग, कॉलरा आणि १९१८ च्या इन्फ्लुएन्झा साथीमुळे जन्मदर व मृत्यूदर दोन्ही अतिशय उच्च होते आणि १९११-२१ दरम्यान लोकसंख्या वाढ ऋण (-०.३१%) नोंदवली गेली.
• २⃣ १९२१-१९५१: नियमित/संतुलित वाढीचा काळ.
• ३⃣ १९५१-१९८१: तीव्र लोकसंख्या वाढीचा / 'लोकसंख्या विस्फोटाचा काळ'.
• ४⃣ १९८१-२०११: घटत्या दराने होणाऱ्या उच्च वाढीचा काळ.
• १९२१ या वर्षाला भारताच्या लोकसंख्येच्या इतिहासातील 'महान विभाजक वर्ष' (Year of Great Divide) म्हणतात.
• त्यामुळे खुंटलेला काळ '१९०१-१९२१' हा आहे (पर्याय १).
• महत्त्वाची टीप: १९०१ ते १९२१ हा कालखंड भारतातील लोकसंख्या वाढीचा 'खुंटलेला किंवा स्थिर काळ' म्हणून ओळखला जातो.
The correct answer is Option A (1901-1921).
Key Points:
• Demographic Growth Phases of India's Population:
• 1⃣ 1901–1921: Period of Stagnant / Stationary Population Growth (high birth rates balanced by high death rates due to famines, plague, and the 1918 influenza epidemic, leading to negative decadal growth of -0.31% in 1911-1921).
• 2⃣ 1921–1951: Period of Steady Growth.
• 3⃣ 1951–1981: Period of Rapid High Growth / Population Explosion.
• 4⃣ 1981–2011: Period of High Growth with Definite Signs of Slowing Down.
• The Census year 1921 is called the 'Year of the Great Demographic Divide'.
• The stagnant period is 1901–1921 (Option 1).
• Key Takeaway: The period 1901-1921 is designated as the era of stagnant population growth in Indian demographic history.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जनगणना २०११: महाराष्ट्र व भारत तुलनात्मक सांख्यिकी व विश्लेषण' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
जोड्या लावा : स्तंभ - I (पर्यावरण विधि स्थापना) / स्तंभ - II...
जोड्या लावा : स्तंभ - I (पर्यावरण विधिस्थापना) / स्तंभ - II...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2017 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?