📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2012 PaperGoogle वर फॉलो करा

कृषि क्षेत्रात खालीलपैकी कोणते घटक आरोग्य आणि वातावरणावर प्रतिकुल परिणाम करतात ?

Which of the following materials cause adverse health and environmental effects in agriculture?
पर्याय (Options):
a
गांडुळखत आणि शेणखत
Vermicompost and FYM (Farm Yard Manure)
b
तणनाशके आणि किडनाशके
Herbicides and pesticides
✓ योग्य उत्तर
c
सायकोसील आणि एन.ए.ए. (नेफॉलीक अॅसिटीक अॅसिड)
Cycocil and NAA (Naphthalic Acetic Acid)
d
निळेहिरवे शेवाळ
Blue green algae
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (तणनाशके आणि किडनाशके) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कृषी रसायनांचे पर्यावरणावरील व आरोग्यावरील दुष्परिणाम:
• तणनाशके आणि कीटकनाशके (Herbicides and Pesticides): शेतातील तण आणि किडींचा नाश करण्यासाठी वापरण्यात येणारी कृत्रिम विषारी रसायने.
• पर्यावरणीय दुष्परिणाम: यांचा अनिर्बंध वापर केल्याने जमिनीचे व भूजलाचे प्रदूषण होते, अन्नसाखळीत विषारी घटकांचे संचयन (Biomagnification) होते, जमिनीतील उपयुक्त जिवाणू नष्ट होतात आणि मधमाश्यांसारख्या मित्रकीटकांचा नायनाट होतो.
• आरोग्यावरील परिणाम: यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये व मानवी शरीरात कर्करोग, श्वसनविकार, मज्जासंस्थेचे आजार आणि हार्मोनल असंतुलन यांसारखे गंभीर आजार उद्भवतात.
• गांडूळखत, शेणखत व निळे-हिरवे शेवाळ हे पर्यावरणपूरक सेंद्रिय घटक असल्याने, केवळ 'तणनाशके व कीटकनाशके' हेच घातक घटक ठरतात.
• महत्त्वाची टीप: रासायनिक तणनाशके आणि कीटकनाशके हे घटक शेती, मानवी आरोग्य आणि पर्यावरणावर अत्यंत घातक व प्रतिकूल परिणाम करतात.

The correct answer is Option B (Herbicides and pesticides).

Key Points:
• Agrochemical Toxicity & Environmental Degradation:
• Herbicides and Pesticides (तणनाशके आणि कीटकनाशके): Synthetic chemical formulations designed to eliminate unwanted weeds, insects, and fungal pathogens in agricultural fields.
• Adverse Environmental Impacts: Excessive and indiscriminate usage leads to persistent organic pollution (POP), severe soil and groundwater contamination, biomagnification through food chains, destruction of beneficial soil microbiota, and elimination of natural pollinating insects (like honeybees).
• Human Health Hazards: Chronic exposure triggers acute respiratory disorders, neurotoxicity, endocrine disruption, kidney impairment, and carcinogenic risks in farmworkers and consumers.
• In contrast, vermicompost, farmyard manure (FYM), and blue-green algae are eco-friendly organic inputs.
• Key Takeaway: Synthetic herbicides and pesticides cause severe toxic effects on human health, groundwater, and soil ecology.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔