जागतिक सहकार चळवळ ज्या तत्वांवर आधारित आहे, त्यात खालीलपैकी कोणते तत्व लागू होत नाही ?
(1) ऐच्छिक व खुले सभासदत्व
(2) सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण
(3) स्वायत्तता व स्वतंत्रता
(4) सहकारी संस्थांमधील सहकार्य
जागतिक सहकार चळवळ ज्या तत्वांवर आधारित आहे, त्यात खालीलपैकी कोणते तत्व लागू होत नाही ?
(1) ऐच्छिक व खुले सभासदत्व
(2) सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण
(3) स्वायत्तता व स्वतंत्रता
(4) सहकारी संस्थांमधील सहकार्य
Which of the following is not a principle of cooperation upon which, the global cooperation movement is run?
(1) Voluntary and open membership
(2) Centralized control by members
(3) Autonomy and Freedom
(4) Cooperation between co-operatives
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• आंतरराष्ट्रीय सहकारी संघटनेच्या (ICA) तत्त्वांनुसार सहकार चळवळ ही लोकशाही मूल्यांवर चालते.
• यामध्ये 'लोकशाही नियंत्रण' अभिप्रेत असते, केंद्रीभूत नियंत्रण नाही. सहकारी संस्थांचे नियंत्रण त्यांच्या सभासदांद्वारे लोकशाही पद्धतीने चालवले जाते.
• पर्याय (1) ऐच्छिक सदस्यता, पर्याय (3) स्वायत्तता आणि पर्याय (4) सहकारी संस्थांमधील सहकार्य ही खरी सहकाराची तत्त्वे आहेत.
• त्यामुळे चुकीचे तत्त्व असणारा पर्याय (2) [सभासदांचे केंद्रीभूत नियंत्रण] हे उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: सहकार चळवळ ही लोकशाही नियंत्रणावर चालते, केंद्रीभूत नियंत्रणावर नाही.
The correct answer is Option B (Centralized control by members).
Key Points:
• The international cooperative movement operates on internationally recognized cooperative principles established by the International Cooperative Alliance (ICA).
• Democratic control by members (not centralized control) is a core principle, meaning cooperatives are democratic organizations controlled by their members who actively participate in setting policies.
• Valid principles include:
• 1. Voluntary and open membership (Option 1)
• 2. Democratic member control
• 3. Member economic participation
• 4. Autonomy and independence (Option 3)
• 5. Education, training, and information
• 6. Cooperation among cooperatives (Option 4)
• 7. Concern for community
• Therefore, 'Centralized control' is contrary to democratic cooperative principles, making option (2) the correct answer.
• Key Takeaway: Cooperatives operate on democratic member control, not centralized control.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
शहर सुधारणा, शहर नूतनीकरण आणि शहर विस्तार हे ____________ या...
नियोजन आयोगाने सहकारी संस्थांच्या कामाची पहाणी करण्यासाठी ने...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :