महाराष्ट्रात ग्रामपंचायतीच्या सरपंचाची थेट जनतेतून निवड करण्याची शिफारस खालीलपैकी कोणत्या समितीने केली होती?
महाराष्ट्रात ग्रामपंचायतीच्या सरपंचाची थेट जनतेतून निवड करण्याची शिफारस खालीलपैकी कोणत्या समितीने केली होती?
Which of the following committees recommended the direct election of Sarpanch of Gram Panchayat in Maharashtra?
Only (a) Baburao Kale Committee
Only (b) P.B. Patil Committee
(b) and (c) Bongirwar Committee
(c) and (d) Vasantrao Naik Committee
योग्य उत्तर पर्याय B [फक्त (b) पी. बी. पाटील समिती / Only (b) P.B. Patil Committee] आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. पी. बी. पाटील समिती (१९८४): महाराष्ट्र शासनाने पंचायत राज संस्थांच्या पुनर्मूल्यांकनासाठी आणि कार्यपद्धतीमध्ये सुधारणा सुचवण्यासाठी प्राचार्य पी. बी. पाटील यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती नेमली होती. या समितीने १९८६ मध्ये आपला अहवाल सादर केला (ज्यात १८४ शिफारशी होत्या).
२. सरपंचाची थेट निवड: पी. बी. पाटील समितीने सर्वप्रथम शिफारस केली होती की, ग्रामपंचायतीच्या सरपंचाची निवड ही निवडून आलेल्या सदस्यांमधून न करता थेट गावातील मतदारांमधून (Direct Election by Gram Sabha) व्हावी, जेणेकरून सरपंचाला राजकीय स्थैर्य लाभेल आणि घोडेबाजार टळेल.
३. इतर समित्यांचे संदर्भ:
- वसंतराव नाईक समिती (१९६०): महाराष्ट्रात पंचायत राज्याची त्रिस्तरीय रचना (जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, ग्रामपंचायत) स्थापन करण्याची शिफारस केली. त्यानुसार १ मे १९६२ रोजी महाराष्ट्रात पंचायत राज व्यवस्था अस्तित्वात आली.
- ल. ना. बोंगिरवार समिती (१९७०): पंचायत राजच्या कामकाजाचा आढावा घेण्यासाठी नेमलेली पहिली मूल्यमापन समिती; या समितीने जिल्हा नियोजन व विकास मंडळ (DPDC) स्थापन करण्याची शिफारस केली.
- बाबुराव काळे समिती (१९८०): ग्रामपंचायतींच्या आर्थिक स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी नेमलेली समिती.
The correct answer is Option B (Only (b) P.B. Patil Committee).
Detailed Step-by-Step Analysis:
1. P.B. Patil Committee (1984): Appointed by the Government of Maharashtra under the chairmanship of Principal P.B. Patil to review the Panchayati Raj system, it submitted an exhaustive report with 184 recommendations in June 1986.
2. Direct Election Recommendation: The P.B. Patil Committee pioneeringly recommended that the Sarpanch of a Gram Panchayat should be directly elected by all registered voters of the village (Gram Sabha) rather than by the elected ward members, providing stable village executive leadership and preventing horse-trading.
3. Analysis of Other Committees:
- Vasantrao Naik Committee (1960): Recommended the establishment of a 3-tier Panchayati Raj system with a strong Zilla Parishad, leading to the 1961 Act.
- L.N. Bongirwar Committee (1970): Evaluated the 10-year functioning of Panchayati Raj and recommended District Planning and Development Councils.
- Baburao Kale Committee (1980): Focused on the financial viability of rural local bodies.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती
भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...
ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना
महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...
नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे
भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
१६ ऑक्टोबर १९०५ हा दिवस काय म्हणून ओळखला जातो?
खालील माहिती तपासा: (a) अनू ही बानोपेक्षा वजनदार आहे. (b) सि...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?