नदी पहिल्या टप्प्यात तिव्र उतारावरून वाहत असतांना कोणत्या भूरूपाची निर्मिती करते ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (कुंभगर्ता) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नदीच्या पहिल्या (युवा) टप्प्यातील भूरूपे:
• पहिल्या टप्प्याचे वैशिष्ट्य: पर्वतीय प्रदेशात तीव्र उतारावरून वाहताना नदीचा वेग प्रचंड असतो आणि तिचे मुख्य कार्य 'उर्ध्व/तळ अधोमुखी खनन' (Vertical Erosion) हे असते.
• कुंभगर्ता / रांजणखळगे (Pot holes): पाण्याच्या भोवऱ्यांसोबत फिरणारे दगड-गोटे खडकावर गोल फिरून नदीपात्रात खोल खड्डे तयार करतात; हे युवावस्थेतील प्रमुख खनन भूरूप आहे.
• इतर भूरूपे: जलोढ शंकू हे पायथ्याशी, तर पूरतट (Natural Levees) आणि नालाकृती सरोवरे (Ox-bow lakes) ही नदीच्या संचयन कार्यामुळे मैदानी/वृद्धावस्थेत बनतात.
• म्हणून तीव्र उताराच्या पहिल्या टप्प्यात 'कुंभगर्ता' निर्माण होतात.
• महत्त्वाची टीप: नदीच्या पहिल्या टप्प्यात तीव्र उतारावरील गतिज उर्जेमुळे आणि अपघर्षणामुळे पात्रात कुंभगर्ता (रांजणखळगे) निर्माण होतात.
The correct answer is Option A (Pot holes).
Key Points:
• Fluvial Landforms in River's Youthful (First) Stage:
• Youthful Stage Characteristics: In its upper course / youth stage, a river flows with high velocity down steep gradients with dominant vertical downcutting (erosion).
• Pot Holes (Kumbh-garta) (1): Circular depressions ground into rock beds by pebbles churning in swirling eddies under high hydraulic kinetic energy; characteristic erosional landform of the upper stage.
• Lower/Middle Stage Features: Alluvial fans/cones form at foothill breaks in slope; Natural levees and Ox-bow lakes form in mature/old depositional stages.
• Hence, Pot holes (कुंभगर्ता) are created in the steep first stage.
• Key Takeaway: In its youthful steep first stage, vigorous vertical erosion by a river carves potholes (kumbh-garta) and V-shaped valleys.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्राची जलप्रणाली, नद्या, धरणे व संगम' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय द्विपकल्पाविषयी योग्य उत्तर निवडा : (a) भारतीय द्विपक...
________ या दगडी कोळशामध्ये कार्बनचे प्रमाण सर्वाधिक आढळते.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?