भारतीय राज्यघटना कलम 360 नुसार आर्थिक आणीबाणीचे व्यवस्थापन करण्याची जबाबदारी कोणत्या विभागाची असते ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (आर्थिक व्यवहार विभाग) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• आर्थिक आणीबाणी (कलम ३६०) आणि जबाबदार प्रशासकीय विभाग:
• आर्थिक व्यवहार विभाग (Department of Economic Affairs): केंद्र सरकारच्या कार्यवाटप नियमांनुसार (Allocation of Business Rules), वित्त मंत्रालयांतर्गत असणारा आर्थिक व्यवहार विभाग हा देशातील स्थूल अर्थकारण, चलन, सार्वजनिक कर्ज आणि कलम ३६० अन्वये आर्थिक आणीबाणीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी जबाबदार असलेला मुख्य नोडल विभाग आहे.
• कलम ३६० ची व्याप्ती: देशाचे अथवा कोणत्याही भागाचे वित्तीय स्थैर्य किंवा पत धोक्यात आल्यास राष्ट्रपती आर्थिक आणीबाणी घोषित करू शकतात. यादरम्यान सर्वोच्च व उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांसह सर्व शासकीय कर्मचाऱ्यांचे वेतन कमी करण्याचे निर्देश दिले जाऊ शकतात.
• भारतामध्ये आजवर एकदाही आर्थिक आणीबाणी घोषित करण्यात आलेली नाही.
• महत्त्वाची टीप: कलम ३६० अंतर्गत आर्थिक आणीबाणीच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी वित्त मंत्रालयातील 'आर्थिक व्यवहार विभागा'ची असते.
The correct answer is Option C (Department of Economic Affairs).
Key Points:
• Financial Emergency (Article 360) and Nodal Administrative Department:
• Department of Economic Affairs (DEA): Under the Government of India (Allocation of Business) Rules, the Department of Economic Affairs in the Ministry of Finance is the nodal executive department responsible for internal macro-economic policies, currency, banking, public debt, and the administrative formulation and management of fiscal emergencies under Article 360.
• Article 360 Scope: Empowering the President to proclaim Financial Emergency when financial stability or credit of India or any part thereof is threatened. During such emergency, the Union executive can issue directions to states to observe cannons of financial propriety and reduce salaries of all public officials, including Supreme Court and High Court judges.
• Notably, Financial Emergency has never been declared in India so far.
• Key Takeaway: The Department of Economic Affairs (Ministry of Finance) is the nodal department for managing Financial Emergency under Article 360.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क कायदा, २०१५ (Maharashtra RTS Act 2015)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारताचे नियंत्रक व महालेखा परीक्षक यांना पदावरुन दूर करण्यास...
भारताच्या संचित निधीत पुढील खर्चाचा समावेश होतो : (a) लोकसभे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?