कोणते धरण आणि त्याचा जलाशय अनुक्रमे विल्सन डॅम आणि आर्थर लेक म्हणून ओळखला जातो?
कोणते धरण आणि त्याचा जलाशय अनुक्रमे विल्सन डॅम आणि आर्थर लेक म्हणून ओळखला जातो?
Which dam and its reservoir is known as Wilson dam and Aurthar Lake respectively?
Upper Wardha dam
Lower Wardha dam
Ujjani dam
Bhandardara dam
योग्य उत्तर पर्याय D (भंडारदरा धरण / Bhandardara dam) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. विल्सन डॅम व आर्थर लेक: अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात प्रवरा नदीवर (गोदावरीची उपनदी) बांधण्यात आलेल्या ऐतिहासिक 'भंडारदरा धरणा'ला ब्रिटिश गव्हर्नर सर लेस्ली विल्सन यांच्या नावावरून 'विल्सन डॅम' (Wilson Dam) म्हटले जाते. या धरणाच्या विस्तीर्ण जलाशयाला 'आर्थर लेक' (Arthur Lake) म्हणून ओळखले जाते.
२. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी: हे धरण १९१० मध्ये सुरू होऊन १९२६ मध्ये पूर्ण झाले. हे भारतातील सर्वात जुन्या दगडी चिऱ्यांच्या धरणांपैकी एक आहे. या धरणाच्या सांडव्यावरून कोसळणारा 'रंधा धबधबा' (Randha Falls) आणि 'अम्ब्रेला फॉल' (Umbrella Falls) जगप्रसिद्ध आहेत.
३. इतर जलाशयांची नावे:
- उजनी धरण (भीमा नदी, सोलापूर): यशवंतसागर
- कोयना धरण (सातारा): शिवाजीसागर
- जायकवाडी धरण (गोदावरी नदी, छत्रपती संभाजीनगर): नाथसागर
- तोतलाडोह धरण (पेंच नदी, नागपूर): मेघदूत जलाशय
- अप्पर वर्धा धरण (अमरावती): नल दमयंती सागर.
The correct answer is Option D (Bhandardara dam).
Detailed Step-by-Step Geographical Analysis:
1. Bhandardara Dam (Wilson Dam & Arthur Lake): Constructed across the Pravara River (a tributary of the Godavari) in Akole taluka of Ahmednagar district, Bhandardara Dam was completed in 1926. It was named Wilson Dam after Sir Leslie Orme Wilson, the Governor of Bombay, and its expansive impounded reservoir was named Arthur Lake.
2. Engineering Feat: Standing at a height of over 82 meters, it is one of the earliest high masonry gravity dams constructed in Asia, renowned for its pristine umbrella overflow spillway and the nearby scenic Randha Falls.
3. Reservoirs of Maharashtra & Official Names:
- Ujjani Dam (Bhima river, Solapur): Yashwant Sagar
- Koyna Dam (Koyna river, Satara): Shivaji Sagar
- Jayakwadi Dam (Godavari river, Chhatrapati Sambhajinagar): Nath Sagar
- Upper Wardha Dam (Morshi, Amravati): Nala Damayanti Sagar
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्राची जलप्रणाली, नद्या, धरणे व संगम' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतातील दारिद्र्य कमी करण्यासाठी खालीलपैकी कोणती योजना सुरू...
'ILGMS' नावाचे पोर्टल कोणत्या राज्याने सुरू केले आहे?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?