#51📅 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1(2026) +1 गुण

विद्युत क्षेत्राच्या समतुल्य पृष्ठभागावरील कोणत्याही बिंदूवर त्याला विद्युत प्रभारित करण्यासाठी विद्युत क्षेत्राची दिशा काय असावी ?
(1) बाह्यकेंद्री
(2) पृष्ठभागास समांतर
(3) स्पर्शरषीय
(4) आंतरकेंद्री

What is the direction of electric field for a point charge at any point on its equipotential surface?
(1) Radial outward
(2) Parallel to the surface
(3) Tangential
(4) Radial inward

पर्याय (Options):

बाह्यकेंद्री

Radial outward

✓ योग्य उत्तर

पृष्ठभागास समांतर

Parallel to the surface

स्पर्शरषीय

Tangential

आंतरकेंद्री

Radial inward

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (बाह्यकेंद्री) आहे. [टीप: MPSC अंतिम उत्तरतालिकेत हा प्रश्न रद्द (#) करण्यात आला आहे, मात्र ऑनलाइन सरावासाठी हा पर्याय निवडण्यायोग्य ठेवला आहे].

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भौतिकशास्त्राचा मूलभूत नियम: E = -dV/dr. समतुल्य पृष्ठभागावर dV = 0 असल्याने पृष्ठभागावर प्रभार हलवण्यासाठी कोणतेही कार्य करावे लागत नाही (W = 0). त्यामुळे विद्युत क्षेत्र नेहमी पृष्ठभागाला लंब असते.
• धन बिंदू प्रभार (+q): धन प्रभारासाठी विद्युत क्षेत्र हे पृष्ठभागाला लंब आणि बाह्यकेंद्री (Radially Outward) दिशेने असते.
• ऋण बिंदू प्रभार (-q): ऋण प्रभारासाठी विद्युत क्षेत्र हे पृष्ठभागाला लंब आणि आंतरकेंद्री (Radially Inward) दिशेने असते.
• आयोगाने प्रश्न रद्द करण्याचे कारण: मूळ इंग्रजी व मराठी प्रश्नात 'point charge' असा उल्लेख होता, परंतु तो प्रभार 'धन' (Positive) आहे की 'ऋण' (Negative) हे स्पष्ट केले नव्हते. धन प्रभारासाठी पर्याय १ (बाह्यकेंद्री) तर ऋण प्रभारासाठी पर्याय ४ (आंतरकेंद्री) बरोबर ठरतो. या वैज्ञानिक अपूर्णतेमुळे MPSC ने १७ जून २०२६ रोजीच्या अंतिम उत्तरतालिकेत हा प्रश्न अधिकृतरीत्या रद्द (#) केला.

The correct answer is Option A (Radial outward). [Note: This question was officially cancelled (#) by MPSC in the final key, but this option is selectable for online practice].

Key Points:
• Commission Note: This question was officially cancelled (#) by MPSC in the final key (by MPSC). For online evaluation and practice, this primary option is enabled.
• Fundamental Law of Electrostatics: Since potential gradient E = -dV/dr and dV = 0 along an equipotential surface, no work is done moving a test charge across it (dW = F.dl = q E.dl = 0), proving E is always normal to the surface.
• For a Positive Point Charge (+q): Equipotential surfaces are concentric spheres, and electric field lines emanate radially outward.
• For a Negative Point Charge (-q): Equipotential surfaces are concentric spheres, and electric field lines point radially inward.
• Reason for Cancellation by MPSC**: The question failed to specify the polarity of the point charge. Since a positive charge yields 'radial outward' and a negative charge yields 'radial inward', the question was scientifically ambiguous, leading MPSC to officially cancel (#) Question 51.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

ध्वनीशास्त्र: ध्वनीतरंग, ध्वनीचा विविध माध्यमांतील वेग, श्राव्य मर्यादा (Infrasonic/Ultrasonic) व प्रतिध्वनी

ध्वनीशास्त्र: ध्वनीतरंग, ध्वनीचा विविध माध्यमांतील वेग, श्राव्य मर्यादा (Infrasonic/Ultrasonic) व प्रतिध्वनी या घटकामध्य...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, पूर्ण अंतर्गत परावर्तन, अपस्करण, दृष्टीदोष (Myopia/Hypermetropia) व भिंगे

प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, पूर्ण अंतर्गत परावर्तन, अपस्करण, दृष्टीदोष (Myopia/Hypermetropia) व भिंगे या घटकामध्ये...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

विद्युतधारा, विभवांतर, ओहमचा नियम, रोधांची जोडणी व विद्युत चुंबकत्व (Electricity, Ohm’s Law & Magnetism)

विद्युतधारा, विभवांतर, ओहमचा नियम, रोधांची जोडणी व विद्युत चुंबकत्व (Electricity, Ohm’s Law & Magnetism) या घटकामध्ये ओह...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

उष्णता, तापमान संक्रमण (वहन, अभिसरण, प्रारण) व किरणोत्सारिता (Heat & Radioactivity)

उष्णता, तापमान संक्रमण (वहन, अभिसरण, प्रारण) व किरणोत्सारिता (Heat & Radioactivity) या घटकामध्ये उष्णता व तापमान (Heat v...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

अणू विज्ञान, किरणोत्सारिता (Alpha, Beta, Gamma), किरणोत्सारी समस्थानिके व अणुऊर्जा (Nuclear Science & Radiation)

किरणोत्सारिता शोध, अल्फा-बीटा-गॅमा तुलना, कोबाल्ट-60 व आयोडीन-131 चे उपयोग, किरणोत्साराची एकके (Bq, Gy, Sv) आणि अणुभट्टी...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #50

खालील विधाने विचारात घ्या. (a) 1950 च्या दशकाच्या उत्तरार्धा...

पुढील प्रश्न #52

प्रति युनिट वेळेत पृष्ठभागातून जाणाऱ्या (वाहणाऱ्या) निव्वळ व...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी

उत्तर पहा ➔ 2

एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.

उत्तर पहा ➔ 3

महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.

उत्तर पहा ➔ 4

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.

उत्तर पहा ➔ 5

खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी

उत्तर पहा ➔ 6

अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)