📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 PaperGoogle वर फॉलो करा

नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम 1955 च्या तरतुदीनुसार खालीलपैकी कोणती कृत्ये अपराध ठरतील ?
(a) 'क्ष' याने आपल्या परसदारी असलेल्या खाजगी विहिरीचे पाणी घेण्यास विशिष्ट जातीच्या लोकांना मनाई केली.
(b) रस्त्यावरील केशकर्तनालयात विशिष्ट जाती धर्माच्या लोकांना प्रवेश नाकारला
(c) जातीच्या कारणावरून शाळेने काही विद्यार्थ्यांची वेगळी तुकडी केली
(d) 'क्ष' ने विशिष्ट जातीतल्या व्यक्तिशी विवाह केल्यामुळे 'क्ष' आणि त्याच्या कुटुंबियांना जातीबाहेर टाकले.
पर्यायी उत्तरे :

Under the provisions of Protection of Civil Rights Act 1955, which of the following Acts are considered as offences ?
(a) 'X' prohibits the people of a particular caste to take water from the well which is in his backyard and owned by him
(b) People of particular caste and religion are not allowed to enter in the hair - cutting saloon on the road
(c) In a school separate division was made for the students of a particular caste
(d) Ban was imposed on 'X' and his family for 'X' marrying a person belonging to a particular caste.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(b), (c) आणि (d)
(b), (c) and (d)
✓ योग्य उत्तर
b
फक्त (b) आणि (c)
(b) and (c) only
c
फक्त (b) आणि (d)
(b) and (d) only
d
चारही कृत्ये अपराध ठरतील
All the above (a) to (d) are offences
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) ((b), (c) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नागरी हक्क संरक्षण कायदा, 1955 (PCR Act) अंतर्गत गुन्हे:
• कायद्यातील गुन्हे:
• रस्त्यावरील सार्वजनिक केशकर्तनालयात (दुकान/सार्वजनिक सेवा) प्रवेश नाकारणे (कलम 4) -> (b) हा अपराध आहे.
• शैक्षणिक संस्थेत किंवा शाळेत जातीच्या आधारावर वेगळी तुकडी करणे (कलम 5) -> (c) हा अपराध आहे.
• आंतरजातीय विवाहावरून व्यक्तीला किंवा त्याच्या कुटुंबाला जातीबाहेर टाकणे/बहिष्कार घालणे (कलम 7) -> (d) हा अपराध आहे.
• खाजगी विहिरीचा अपवाद: कायद्याचे कलम 4 हे 'सार्वजनिक विहिरी किंवा जलाशयांवरून' पाणी घेण्यास बंदी केल्यास लागू होते; स्वतःच्या परसदारी असणाऱ्या संपूर्ण खाजगी विहिरीच्या पाण्याबाबत हा कायदा लागू होत नाही. त्यामुळे (a) हा या कायद्याखाली अपराध ठरत नाही.
• म्हणून (b), (c) आणि (d) ही कृत्ये अपराध ठरतात (पर्याय 1).
• महत्त्वाची टीप: PCR कायद्याखाली सलून प्रवेश नाकारणे, शाळेत वेगळी तुकडी करणे व वाळीत टाकणे हे गुन्हे आहेत; स्वतःच्या खाजगी विहिरीचे पाणी नाकारणे यात येत नाही.

The correct answer is Option A ((b), (c) and (d)).

Key Points:
• Offences under Protection of Civil Rights Act, 1955 (PCR Act):
• Statutory Offences:
• Refusing access to a public shop, restaurant, or public service establishment like a hair-cutting salon on grounds of untouchability (Section 4) -> (b) is an offence.
• Practicing discrimination/segregation in any educational institution/hostel (Section 5) -> (c) is an offence.
• Boycotting, excommunicating, or imposing social disabilities on a person for inter-caste marriage (Section 7) -> (d) is an offence.
• Private Well Exemption: Section 4 penalizes denying water access to public wells, tanks, or water sources dedicated to the public; it does NOT apply to a purely private well located in an individual's private backyard and owned strictly by them. Hence, (a) is not an offence under this Act.
• Acts (b), (c), and (d) constitute offences, matching Option (1).
• Key Takeaway: Under the PCR Act 1955, denying salon access, segregating students, and excommunicating for marriage are offences; denying access to a purely private well is not.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'गुन्हे अन्वेषण, FIR, फॉरेन्सिक व नवीन कायदे (Criminal Investigation, FIR & BNS/BNSS)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔