📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 PaperGoogle वर फॉलो करा

अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती अत्याचार (प्रतिबंध) अधिनियम या संदर्भात पुढील गोष्टींचा विचार करा आणि कलम 3 प्रमाणे अत्याचार घडला आहे किंवा नाही ते सांगा.
(a) "a" या गावातील अनुसूचित जातीच्या सर्व लोकांनी गावच्या अमागासवर्गीय शाळा मास्तरला कारणाशिवाय मारहाण करुन त्याला गावाबाहेर काढले व त्याचे घर जाळले.
(b) "किसन" या अनुसूचित जातीच्या, केशकर्तनालयाच्या मालकाने पांडूचे केस कापण्यास, तो अनुसूचित जमातीचा आहे म्हणून नकार दिला आणि त्याला मारुन दुकानाबाहेर काढले.
पर्यायी उत्तरे :

Think about following facts in relation to the provisions of Scheduled Castes and Scheduled Tribes (Prevention of Atrocities) Act and state whether the offence has been committed under Section 3 or not.
(a) All the people belonging to Scheduled Caste of the village "a" beat open category School master without reason and drive him out of the village setting his house at fire.
(b) "Kisan" a Scheduled Caste owner of "Hair Cutting Salon" refuses to cut hair of Pandu because he belongs to Scheduled Tribes and drove him out of the salon beating him.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(a) मधे अत्याचार आहे (b) मधे नाही.
Under (a) there is an offence not under (b).
b
(a) मधे अत्याचार नाही (b) मधे आहे.
Under (a) there is no offence but under (b) there is.
c
(a) आणि (b) दोन्ही मधे अत्याचाराचा गुन्हा घडला आहे.
Under Both (a) and (b) offence is committed.
d
(a) आणि (b) दोन्ही उदाहरणात वरील कायद्याप्रमाणे शिक्षेस पात्र अत्याचार घडलेला नाही.
No offence punishable under above mentioned Act is committed under (a) and (b).
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a) आणि (b) दोन्ही उदाहरणात वरील कायद्याप्रमाणे शिक्षेस पात्र अत्याचार घडलेला नाही.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंध) कायदा, १९८९ - कलम ३ ची कायदेशीर व्याप्ती:
• कलम ३ मधील मूळ अट: या कायद्याच्या कलम ३ ची सुरुवातच *"जो कोणी अनुसूचित जाती किंवा अनुसूचित जमातीचा सदस्य नसताना... अनुसूचित जाती किंवा अनुसूचित जमातीच्या सदस्याविरुद्ध पुढील कृत्य करेल..."* अशी होते. म्हणजेच या कायद्याखालील अत्याचार हा केवळ बिगर-अनुसूचित जाती/जमातीच्या व्यक्तीनेच (Non-SC/ST) केलेला असावा लागतो.
• घटना (a) चे विश्लेषण: गुन्हा करणारे लोक स्वतः 'अनुसूचित जातीचे' असून पीडित व्यक्ती ही खुल्या प्रवर्गातील (अमागास) आहे. त्यामुळे या कायद्यानुसार येथे अत्याचार घडत नाही (हा गुन्हा भा.दं.सं. खालील सामान्य गुन्हा ठरेल).
• घटना (b) चे विश्लेषण: गुन्हा करणारा किसन हा स्वतः 'अनुसूचित जातीचा' आहे आणि पीडित पांडू हा 'अनुसूचित जमातीचा' आहे. SC व्यक्तीने ST व्यक्तीविरुद्ध कृत्य केल्यास कलम ३ लागू होत नाही, कारण आरोपी बिगर-SC/ST असणे अनिवार्य आहे.
• म्हणूनच (a) आणि (b) या दोन्ही उदाहरणांत या कायद्यानुसार शिक्षेस पात्र असलेला अत्याचार घडलेला नाही.
• महत्त्वाची टीप: ॲट्रॉसिटी कायद्याच्या कलम ३ नुसार गुन्हा घडण्यासाठी आरोपी व्यक्ती ही बिगर-अनुसूचित जाती किंवा बिगर-अनुसूचित जमातीची असणे अनिवार्य आहे.

The correct answer is Option D (No offence punishable under above mentioned Act is committed under (a) and (b).).

Key Points:
• Application of Section 3 of the Scheduled Castes and the Scheduled Tribes (Prevention of Atrocities) Act, 1989:
• Fundamental Pre-requisite of Section 3: Section 3 explicitly begins with: *"Whoever, not being a member of a Scheduled Caste or a Scheduled Tribe... commits any of the enumerated acts against a member of an SC or ST... shall be punishable..."*. Thus, an atrocity under this Act can ONLY be committed by a non-SC/non-ST person against an SC or ST member.
• Analysis of Fact (a): The offenders are persons belonging to a Scheduled Caste, while the victim is an open-category schoolmaster. An SC person committing an act against a non-SC/ST person cannot be prosecuted under the PoA Act (though punishable under the Indian Penal Code). Hence, no offence under Section 3.
• Analysis of Fact (b): The perpetrator 'Kisan' belongs to a Scheduled Caste. An intra-community offence committed by an SC person against an ST member does NOT attract Section 3 because the perpetrator must be a non-SC/non-ST individual.
• Therefore, in neither case (a) nor (b) has an offence punishable under Section 3 of the PoA Act been committed.
• Key Takeaway: Under Section 3 of the PoA Act 1989, an offence can only be committed by a person who is NOT a member of an SC or ST.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'मानवी हक्क संरक्षण कायदा १९९३ व ॲट्रॉसिटी कायदा १९८९ (Human Rights & SC/ST Act)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔