माहितीचा अधिकार हा राज्यघटनेच्या अनुच्छेद ___ मध्ये भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या हक्कातच अंतर्भूत असून सदरचा हक्क फक्त ___ असेल.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (19(1)(a), नागरिकांना) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• माहिती अधिकाराचा घटनात्मक आधार (कलम १९(१)(a)):
• कलम १९(१)(a) आणि नागरिक: सर्वोच्च न्यायालयाने उत्तर प्रदेश राज्य वि. राज नारायण (१९७५) आणि एस. पी. गुप्ता (१९८१) खटल्यांमध्ये स्पष्ट निकाल दिला की, जाणून घेण्याचा अधिकार (माहितीचा अधिकार) हा कलम १९(१)(a) मधील भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचाच अविभाज्य भाग आहे.
• केवळ नागरिकांनाच उपलब्ध: राज्यघटनेचे कलम १९ केवळ भारतीय नागरिकांनाच प्रदान करण्यात आलेले आहे (परदेशी व्यक्तींना नाही). याच घटनात्मक पायामुळे माहिती अधिकार कायदा २००५ च्या कलम ३ मध्ये केवळ 'नागरिकांना' हा अधिकार बहाल करण्यात आला आहे.
• त्यामुळे '१९(१)(a)' आणि 'नागरिकांना' (पर्याय ३) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: माहितीचा अधिकार हा कलम १९(१)(a) मधील भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा भाग असून तो केवळ भारतीय नागरिकांनाच उपलब्ध आहे.
The correct answer is Option C (19(1)(a), citizens).
Key Points:
• Constitutional Foundations of the Right to Information:
• Article 19(1)(a) & Citizens: The Supreme Court of India in landmark verdicts such as State of UP v. Raj Narain (1975) and SP Gupta v. Union of India (1981) ruled that the Right to Information is an intrinsic part of the Freedom of Speech and Expression guaranteed under Article 19(1)(a).
• Available ONLY to Citizens: Fundamental Rights under Article 19 (including 19(1)(a)) are available exclusively to Citizens of India, not to foreigners or legal companies. This is also why Section 3 of the RTI Act, 2005 specifically states that all *citizens* shall have the right to information.
• Therefore, the blanks are filled by 19(1)(a) and citizens.
• Key Takeaway: Right to Information is derived from Article 19(1)(a) (Freedom of Speech), which is available exclusively to Indian citizens.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'माहितीचा अधिकार कायदा, २००५ (Right to Information Act - RTI 2005)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1955 या कायद्याअंतर्गत "दुकान" य...
सायबर अपिलेट ट्रीब्यूनलच्या अध्यक्ष व सदस्यांची निवड कोण करत...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?