पंचायती राज संबंधी अशोक मेहता समितीच्या शिफारशी :
(a) त्रि-स्तरीय पद्धती ऐवजी द्विस्तरीय पद्धतीची निर्मिती करण्यात यावी.
(b) अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीसाठी जागांमध्ये आरक्षण असावे.
(c) पंचायती राज कामकाजात राजकीय पक्षांचा सहभाग नसावा.
(d) विसर्जित केल्यास, एका वर्षात निवडणूका घेतल्या पाहिजेत.
पर्यायी उत्तरे :
पंचायती राज संबंधी अशोक मेहता समितीच्या शिफारशी :
(a) त्रि-स्तरीय पद्धती ऐवजी द्विस्तरीय पद्धतीची निर्मिती करण्यात यावी.
(b) अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीसाठी जागांमध्ये आरक्षण असावे.
(c) पंचायती राज कामकाजात राजकीय पक्षांचा सहभाग नसावा.
(d) विसर्जित केल्यास, एका वर्षात निवडणूका घेतल्या पाहिजेत.
पर्यायी उत्तरे :
The recommendation of the Ashok Mehta Committee on Panchayati Raj are:
(a) The three-tier system should be replaced by the two-tier system.
(b) Reservation of seats for SCs and STs.
(c) No participation of political parties in Panchayati Raj affairs.
(d) If superceded, elections must be held within one year.
Answer options :
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अशोक मेहता समितीच्या (१९७७-७८) महत्त्वाच्या शिफारशी:
• जनता पक्ष सरकारने डिसेंबर १९७७ मध्ये नेमलेल्या या समितीने ऑगस्ट १९७८ मध्ये १३२ शिफारशी सादर केल्या:
• द्विस्तरीय व्यवस्था [विधान (a)]: त्रिस्तरीय रचनेऐवजी द्विस्तरीय पद्धतीची शिफारस केली—जिल्हा पातळीवर जिल्हा परिषद आणि १५,००० ते २०,००० लोकसंख्येसाठी मंडळ पंचायत.
• SC/ST आरक्षण [विधान (b)]: लोकसंख्येच्या प्रमाणावर अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींना जागांचे आरक्षण देण्याची शिफारस केली.
• राजकीय पक्षांचा सहभाग [विधान (c)]: समितीने पंचायती राज निवडणुकीत सर्व स्तरांवर राजकीय पक्षांचा थेट अधिकृत सहभाग असावा अशी शिफारस केली होती; सहभाग नसावा अशी नाही.
• निवडणुकांचा कालावधी [विधान (d)]: विसर्जित झाल्यास ६ महिन्यांच्या आत निवडणुका व्हाव्यात अशी शिफारस होती, एका वर्षात नाही.
• त्यामुळे केवळ (a) आणि (b) या शिफारशी अचूक आहेत.
• महत्त्वाची टीप: अशोक मेहता समितीने द्विस्तरीय रचना (जि.प. + मंडळ पंचायत), SC/ST आरक्षण आणि निवडणुकांमध्ये राजकीय पक्षांचा सहभाग यांची शिफारस केली.
The correct answer is Option C ((a), (b)).
Key Points:
• Recommendations of the Ashok Mehta Committee (1977-1978):
• Appointed in December 1977 by the Janata Party government, the committee made 132 recommendations:
• Two-Tier System [Recommendation (a)]: Replace the 3-tier system with a 2-tier system consisting of the Zilla Parishad at the district level and Mandal Panchayat covering a group of villages (population 15,000 to 20,000).
• SC/ST Reservation [Recommendation (b)]: Explicit reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes based on their population.
• Political Parties [Statement (c)]: The committee explicitly recommended official participation of political parties at all levels of Panchayat elections (unlike Balwantrai Mehta), making statement (c) false.
• Supersession [Statement (d)]: The committee recommended that if superseded, elections must be held within six months, not one year.
• Hence, only (a) and (b) are correct recommendations.
• Key Takeaway: Ashok Mehta Committee recommended a 2-tier system (Zilla Parishad & Mandal Panchayat), SC/ST reservation, and political party participation.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती
भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...
ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना
महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...
नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे
भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालील विधाने विचारात घ्या : (a) सर्वोच्च न्यायालयाच्या किंवा...
खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
