पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची खालील प्रमाणे प्रमुख उद्दिष्ये ठरविण्यात आली आहेत.
अ. या क्षेत्रातील अनुवांशिक विविधता जतन करणे.
ब. या क्षेत्रातील वंशाचे जतन करणे.
क. या क्षेत्रातील नैसर्गिक वैशिष्ट्ये जतन करण्यासाठी पर्यावरण परिस्थितीचा समतोल राखणे.
ड. या क्षेत्रातील मानवी विकास कार्यक्रमांमध्ये लोकांचा सक्रीय सहभाग मिळविणे.
पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची खालील प्रमाणे प्रमुख उद्दिष्ये ठरविण्यात आली आहेत.
अ. या क्षेत्रातील अनुवांशिक विविधता जतन करणे.
ब. या क्षेत्रातील वंशाचे जतन करणे.
क. या क्षेत्रातील नैसर्गिक वैशिष्ट्ये जतन करण्यासाठी पर्यावरण परिस्थितीचा समतोल राखणे.
ड. या क्षेत्रातील मानवी विकास कार्यक्रमांमध्ये लोकांचा सक्रीय सहभाग मिळविणे.
The main objective of the Western Ghats Development Programme are as follows.
a. To preserve the genetic diversity of the region.
b. To preserve the heritage of the region.
c. To maintain a balance in the environmental conditions to preserve the natural features of the region.
d. To ensure active participation of the people in the human development programmes of the region.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अ, ब, क आणि ड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पाचव्या पंचवार्षिक योजनेदरम्यान (१९७४-७५) केंद्र प्रायोजित विशेष क्षेत्र विकास कार्यक्रम म्हणून पश्चिम घाटातील राज्यांसाठी हा उपक्रम सुरू करण्यात आला.
• अ. जैवविविधता व अनुवांशिक (Genetic) विविधतेचे संवर्धन करणे.
• ब. पश्चिम घाटातील नैसर्गिक व सांस्कृतिक वारशाचे जतन करणे.
• क. नैसर्गिक वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी पर्यावरणाचा समतोल राखणे आणि पाणलोट क्षेत्राचा विकास करणे.
• ड. विकास प्रक्रिया आणि पर्यावरणपूरक उपजीविकेत स्थानिक लोकांचा सक्रिय सहभाग मिळवणे.
• म्हणून, 'अ, ब, क आणि ड' ही सर्व उद्दिष्ट्ये योग्य आहेत.
• महत्त्वाची टीप: पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा उद्देश अनुवांशिक विविधता जपणे, पर्यावरणाचा समतोल राखणे आणि लोकसहभाग वाढवणे हा आहे.
The correct answer is Option D (a, b, c and d).
Key Points:
• Launched during the Fifth Five-Year Plan (1974–75) as a Centrally Sponsored / Special Area Development Programme covering Maharashtra, Goa, Karnataka, Tamil Nadu, and Kerala.
• a. Ecological Preservation & Genetic Diversity: Conserving rare, endemic flora and fauna and fragile gene pools.
• b. Heritage Preservation: Protecting unique natural, environmental, and cultural biodiversity assets.
• c. Environmental Equilibrium: Maintaining eco-balance to restore degraded catchment areas and fragile river basins.
• d. Participatory Human Development: Enhancing livelihoods through community participation, soil conservation, and social forestry.
• Hence, all statements a, b, c, and d are key objectives of the programme.
• Key Takeaway: The Western Ghats Development Programme aims to preserve genetic diversity, maintain eco-balance, and promote participatory development.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना: कोकण, सह्याद्री व पठार' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालील जोड्या जुळवा : विभाग अभयारण्यांची संख्या अ....
1971 - 2000 चा कालावधीतील पर्जन्यमानाच्या आकडेवारी नुसार भार...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.
📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.