📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 PaperGoogle वर फॉलो करा

पृथ्वीचे कवच विविध खडकांनी बनलेले आहे. खडकांबाबत कोणते विधान चुकीचे आहे ?
(1) काही वेळा लावा रस पृथ्वीत खोल थंड होतो. लावा रस हळूवार थंड होतो म्हणून बारिक कण तयार होतात. ग्रनाइट या प्रक्रीयाचे उदाहरण आहे. ते इग्नज (ईग्निअस) खडक आहेत.
(2) मसाल्यांचे वा धान्य दळण्या/कुटण्यासाठी वापरले जाणारे दगड ग्रनाईटचे असतात.
(3) लाल किला गाळाच्या (सेडिमेंटरी) दगडांनी बनलेला आहे.
(4) ताजमहाल रूपांतरीत (मेटॅमॉर्फिक) दगडांनी बनवलेला आहे.

The earths crust is made up of various types of rocks. Which statement about the rocks given below is incorrect?
(1) Sometimes the molten magma cools down deep inside the earth's crust. Since they cool down slowly they form fine grains. Granite is an example. They are igneous rocks.
(2) Grinding stones used to prepare paste/powder of spices and grains are made of granite.
(3) The Red Fort is made of sedimentary rocks.
(4) The Taj Mahal is made of metamorphic rocks.

पर्याय (Options):
a
काही वेळा लावा रस पृथ्वीत खोल थंड होतो. लावा रस हळूवार थंड होतो म्हणून बारिक कण तयार होतात. ग्रनाइट या प्रक्रीयाचे उदाहरण आहे. ते इग्नज (ईग्निअस) खडक आहेत.
Sometimes the molten magma cools down deep inside the earth's crust. Since they cool down slowly they form fine grains. Granite is an example. They are igneous rocks.
✓ योग्य उत्तर
b
मसाल्यांचे वा धान्य दळण्या/कुटण्यासाठी वापरले जाणारे दगड ग्रनाईटचे असतात.
Grinding stones used to prepare paste/powder of spices and grains are made of granite.
c
लाल किला गाळाच्या (सेडिमेंटरी) दगडांनी बनलेला आहे.
The Red Fort is made of sedimentary rocks.
d
ताजमहाल रूपांतरीत (मेटॅमॉर्फिक) दगडांनी बनवलेला आहे.
The Taj Mahal is made of metamorphic rocks.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (काही वेळा लावा रस पृथ्वीत खोल थंड होतो. लावा रस हळूवार थंड होतो म्हणून बारिक कण तयार होतात. ग्रनाइट या प्रक्रीयाचे उदाहरण आहे. ते इग्नज (ईग्निअस) खडक आहेत.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• खडकशास्त्र आणि खडकांचे प्रकार:
• विधान (1) चुकीचे आहे: जेव्हा शिलारस (मॅग्मा) भूगर्भात अत्यंत खोलवर हळूहळू थंड होतो, तेव्हा त्याचे स्फटिक मोठे म्हणजे जाड/मोठे कण (Coarse grains) तयार होतात, बारीक कण नाही. ग्रॅनाइट हे मोठ्या कणांचे उदाहरण आहे. (पृष्ठभागावर जलद थंड होणाऱ्या लाव्हापासून बेसॉल्टसारखे बारीक कण बनतात).
• विधान (2): मसाले व धान्य वाटण्यासाठी वापरले जाणारे पाटा-वरवंटा दगड ग्रॅनाइटचे असतात. (बरोबर)
• विधान (3): दिल्लीचा लाल किल्ला लाल वालुकाश्मापासून (Sandstone - गाळाचा खडक) बनवला आहे. (बरोबर)
• विधान (4): आग्राचा ताजमहाल मकराना संगमरवरापासून (Marble - रूपांतरित खडक) बनवलेला आहे. (बरोबर)
• म्हणून चुकीचे विधान पर्याय (1) आहे.
• महत्त्वाची टीप: भूगर्भात हळूहळू थंड होणाऱ्या मॅग्मापासून जाड/मोठ्या कणांचे खडक (ग्रॅनाइट) तयार होतात (बारीक कणांचे नाही).

The correct answer is Option A (Sometimes the molten magma cools down deep inside the earth's crust. Since they cool down slowly they form fine grains. Granite is an example. They are igneous rocks.).

Key Points:
• Petrology & Rock Textures (NCERT Class 7 Geography Fact):
• Plutonic Igneous Rocks (Statement 1 is INCORRECT): When magma cools slowly deep within the Earth's crust, it forms coarse/large grains (e.g., Granite), not "fine grains". Fine-grained textures (e.g., Basalt) occur when lava cools rapidly on the surface.
• Statement (2): Domestic grinding/mortar stones are commonly made of tough plutonic Granite. (Correct)
• Statement (3): The Red Fort (Delhi) is constructed of Red Sandstone, which is a sedimentary rock. (Correct)
• Statement (4): The Taj Mahal (Agra) is built of White Makrana Marble, which is a metamorphic rock formed from limestone. (Correct)
• Hence, statement (1) is scientifically incorrect.
• Key Takeaway: Magma cooling slowly deep underground forms large/coarse grains (Granite), not fine grains.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्राची जलप्रणाली, नद्या, धरणे व संगम' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔