📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 PaperGoogle वर फॉलो करा

73 वी घटनादुरुस्ती अधिनियम 1992, ज्याचा उद्देश पंचायत राज्यास उत्तेजन देणे आहे, त्याने खालीलपैकी कोणत्या बाबी दिल्या आहेत ?
(a) जिल्हा नियोजन समित्यांचे गठण.
(b) राज्यघटनेच्या अनुच्छेद-40 ला व्यावहारिक आकार दिला.
(c) प्रतिनिधीक लोकशाहीचे रूपान्तर सहभागी लोकशाहीमध्ये केले.
(d) सर्व स्तरांवरील अध्यक्षांची प्रत्यक्ष निवड.
वरीलपैकी बरोबर कोणते ?
(1) (a), (b), (c)
(2) (b) and (c)
(3) (c) and (d)
(4) (a), (b) and (d)

The 73rd Constitutional Amendment Act 1992 which aims at promoting the Panchayat Raj, provides for which of the following?
(a) Constitution of District Planning Committees
(b) Gives a practical shape to Article-40 of the Constitution.
(c) Transfers the representative democracy into participatory democracy.
(d) Direct elections of chairpersons at all levels.
Which are the correct codes?
(1) (a), (b), (c)
(2) (b) and (c)
(3) (c) and (d)
(4) (a), (b) and (d)

पर्याय (Options):
a
(a), (b), (c)
(a), (b), (c)
b
(b) आणि (c)
(b) and (c)
✓ योग्य उत्तर
c
(c) आणि (d)
(c) and (d)
d
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) आणि (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ७३ वी घटनादुरुस्ती अधिनियम, १९९२ चे स्वरूप:
• विधान (a) चुकीचे आहे: जिल्हा नियोजन समित्यांचे (DPC) गठन अनुच्छेद २४३ZD नुसार ७४ व्या घटनादुरुस्तीने केले गेले आहे (७३ व्या नाही).
• विधान (b) बरोबर आहे: या दुरुस्तीने मार्गदर्शक तत्त्वातील कलम ४० (ग्रामपंचायतींची स्थापना) याला प्रत्यक्ष घटनात्मक व व्यावहारिक रूप दिले.
• विधान (c) बरोबर आहे: ग्रामसभेच्या माध्यमातून याने प्रातिनिधिक लोकशाहीचे रूपांतर तृणमूल पातळीवरील सहभागी लोकशाहीत (Participatory democracy) केले.
• विधान (d) चुकीचे आहे: ७३ व्या घटनेने सर्व स्तरांवर अध्यक्षांची प्रत्यक्ष निवडणूक अनिवार्य केलेली नाही; ती राज्य विधिमंडळाच्या अधिकारावर सोडली आहे.
• म्हणून पर्याय (२) - (b) आणि (c) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: ७३ व्या घटनादुरुस्तीने कलम ४० अमलात आणले व सहभागी लोकशाही आणली; DPC ७४ व्या दुरुस्तीने आले.

The correct answer is Option B ((b) and (c)).

Key Points:
• Impact and Scope of the 73rd Constitutional Amendment Act, 1992:
• Statement (a) is incorrect: Constitution of District Planning Committees (DPCs) is mandated under Article 243ZD, which was introduced by the 74th Constitutional Amendment Act, 1992 (for urban/district planning), not the 73rd Amendment.
• Statement (b) is correct: It gave a practical, constitutional shape to Article 40 (Directive Principles of State Policy regarding organization of village panchayats).
• Statement (c) is correct: By institutionalizing the Gram Sabha, it transformed representative democracy into grass-roots participatory democracy.
• Statement (d) is incorrect: The 73rd Amendment does not mandate direct election of chairpersons at all levels; the election method for chairpersons at intermediate and district levels is left to the discretion of state legislatures.
• Therefore, statements (b) and (c) are correct (Option 2).
• Key Takeaway: The 73rd Amendment operationalized Article 40 and established participatory democracy via Gram Sabhas; DPCs were introduced by the 74th Amendment.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती

भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना

महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे

भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔