"शब्द उच्चारताच विशिष्ट आकृती वा वस्तू आपल्या मनचक्षुपुढे येते", त्या शब्दशक्तीला काय म्हंटले जाते ?
अ. अभिधा
ब. लक्षणा
क. व्यंजना
ड. लक्षणलक्षणा
"शब्द उच्चारताच विशिष्ट आकृती वा वस्तू आपल्या मनचक्षुपुढे येते", त्या शब्दशक्तीला काय म्हंटले जाते ?
अ. अभिधा
ब. लक्षणा
क. व्यंजना
ड. लक्षणलक्षणा
"शब्द उच्चारताच विशिष्ट आकृती वा वस्तू आपल्या मनचक्षुपुढे येते", त्या शब्दशक्तीला काय म्हंटले जाते ?
अ. अभिधा
ब. लक्षणा
क. व्यंजना
ड. लक्षणलक्षणा
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (अ फक्त बरोबर बाकी सर्व चूक) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संकल्पना: शब्दाच्या अंगी असणाऱ्या अर्थ व्यक्त करण्याच्या सामर्थ्याला 'शब्दशक्ती' म्हणतात. मुख्य तीन शब्दशक्ती आहेत: अभिधा, लक्षणा आणि व्यंजना.
• अभिधा शब्दशक्ती: जेव्हा एखादा शब्द उच्चारल्याबरोबर त्याचा नेहमीचा रुढ किंवा वाच्यार्थ (शब्दशः अर्थ) लगेच समजतो आणि विशिष्ट वस्तू/आकृती डोळ्यांसमोर येते, तेव्हा त्या शक्तीला 'अभिधा' म्हणतात. उदाहरणार्थ: 'साप' म्हटल्यावर एका सरपटणाऱ्या प्राण्याची आकृती आठवते.
• इतर पर्याय स्पष्टीकरण:
• लक्षणा (ब/ड): मुख्य अर्थाला बाधा येते आणि दुसरा सुसंगत अर्थ घ्यावा लागतो.
• व्यंजना (क): मूळ अर्थाला बाधा न आणता दुसरा गूढ/सूचक अर्थ निघतो.
• निष्कर्ष: दिलेल्या विधानातील लक्षणे ही 'अभिधा' शक्तीचीच आहेत, त्यामुळे विधान 'अ' बरोबर व इतर सर्व चूक आहे (पर्याय १).
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: शब्द उच्चारताच थेट रुढ अर्थ डोळ्यांसमोर आणणारी शक्ती म्हणजे 'अभिधा'.
The correct answer is Option A (अ फक्त बरोबर बाकी सर्व चूक).
Key Points:
• संकल्पना: शब्दाच्या अंगी असणाऱ्या अर्थ व्यक्त करण्याच्या सामर्थ्याला 'शब्दशक्ती' म्हणतात. मुख्य तीन शब्दशक्ती आहेत: अभिधा, लक्षणा आणि व्यंजना.
• अभिधा शब्दशक्ती: जेव्हा एखादा शब्द उच्चारल्याबरोबर त्याचा नेहमीचा रुढ किंवा वाच्यार्थ (शब्दशः अर्थ) लगेच समजतो आणि विशिष्ट वस्तू/आकृती डोळ्यांसमोर येते, तेव्हा त्या शक्तीला 'अभिधा' म्हणतात. उदाहरणार्थ: 'साप' म्हटल्यावर एका सरपटणाऱ्या प्राण्याची आकृती आठवते.
• इतर पर्याय स्पष्टीकरण:
• लक्षणा (ब/ड): मुख्य अर्थाला बाधा येते आणि दुसरा सुसंगत अर्थ घ्यावा लागतो.
• व्यंजना (क): मूळ अर्थाला बाधा न आणता दुसरा गूढ/सूचक अर्थ निघतो.
• निष्कर्ष: दिलेल्या विधानातील लक्षणे ही 'अभिधा' शक्तीचीच आहेत, त्यामुळे विधान 'अ' बरोबर व इतर सर्व चूक आहे (पर्याय १).
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भाषा, लिपी व वर्णविचार (Phonetics & Script)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
मराठी भाषेचा उगम, विकास, देवनागरी लिपी व मोडी लिपी
मराठी भाषेचा उगम आणि विकास हा स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. यात इंडो-आर्यन भाषाकुळ, संस्कृत,...
आधुनिक मराठी वर्णमाला (५२ वर्ण): स्वर, स्वरादी, व्यंजने व विशेष संयुक्त व्यंजने
महाराष्ट्र शासनाच्या ६ नोव्हेंबर २००९ च्या अधिकृत शासन निर्णयानुसार मराठी वर्णमालेत एकूण ५२ वर्ण समाविष्ट करण्यात आले आह...
वर्णांची उच्चारस्थाने, प्रयत्न विचार आणि तालव्य विरुद्ध दंततालव्य भेद
वर्ण उच्चारताना जिभेचा मुखातील विविध अवयवांना (कंठ, टाळू, मूर्धा, दात, ओठ) स्पर्श होतो, त्यावरून वर्णांची उच्चारस्थाने ठ...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
"च्यवनप्राश म्हणजे साक्षात बलच", हे उदाहरण कोणत्या शब्दशक्ती...
पुढीलपैकी कोणते शब्द प्रमाणलेखन नियमानुसार बरोबर आहेत ? a. उ...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2024 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :