'सर्वांनी परमेश्वराची भक्ती करावी' या वाक्यातील प्रयोग ओळखा.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (प्रधानकर्तृक कर्मणी प्रयोग) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संकल्पना: जेव्हा वाक्यात कर्त्याला तृतीयेचा प्रत्यय असतो, कर्म प्रथमेत असते आणि क्रियापद कर्माच्या लिंग-वचनानुसार बदलते, तेव्हा तो कर्मणी प्रयोग असतो. यात कर्ता मुख्य मानला जात असेल तर तो प्रधानकर्तृक कर्मणी ठरतो.
• योग्य पर्याय विश्लेषण: 'सर्वांनी परमेश्वराची भक्ती करावी'
• १. कर्ता: सर्वांनी (तृतीया विभक्ती 'नी' प्रत्यय)
• २. कर्म: भक्ती (प्रथमा विभक्ती)
• ३. क्रियापद: करावी (विध्यर्थी).
• इथे 'भक्ती' या स्त्रीलिंगी कर्मानुसार 'करावी' हे क्रियापद आले आहे (उदा. कर्म बदलून 'स्मरण' केले तर 'स्मरण करावे' असे रूप बदलते). हा कर्मणी प्रयोग आहे. यात कर्ता (सर्वांनी) हा वाक्यात प्रधान (महत्त्वाचा) आहे. म्हणून हा प्रधानकर्तृक कर्मणी प्रयोग आहे (पर्याय १).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• समापन कर्मणी: यात क्रियापद संयुक्त असते व कर्त्याला 'चा/ची/चे' प्रत्यय असतो (उदा. सर्वांची भक्ती करून झाली).
• शक्य कर्मणी: यात क्रियापदातून शक्यता दिसते (उदा. सर्वांना भक्ती करवते).
• नवीन कर्मणी: यात कर्त्याला 'कडून' प्रत्यय असतो (उदा. सर्वांकडून भक्ती केली गेली).
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: बहुतांश विध्यर्थी (वा, वी, वे प्रत्यय) वाक्ये ही प्रधानकर्तृक कर्मणी किंवा भावे प्रयोगाची असतात.
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: कर्त्याला प्रत्यय, कर्म प्रथमेत आणि विध्यर्थी क्रियापद असल्यास सामान्यतः तो प्रधानकर्तृक कर्मणी प्रयोग असतो.
The correct answer is Option A (प्रधानकर्तृक कर्मणी प्रयोग).
Key Points:
• संकल्पना: जेव्हा वाक्यात कर्त्याला तृतीयेचा प्रत्यय असतो, कर्म प्रथमेत असते आणि क्रियापद कर्माच्या लिंग-वचनानुसार बदलते, तेव्हा तो कर्मणी प्रयोग असतो. यात कर्ता मुख्य मानला जात असेल तर तो प्रधानकर्तृक कर्मणी ठरतो.
• योग्य पर्याय विश्लेषण: 'सर्वांनी परमेश्वराची भक्ती करावी'
• १. कर्ता: सर्वांनी (तृतीया विभक्ती 'नी' प्रत्यय)
• २. कर्म: भक्ती (प्रथमा विभक्ती)
• ३. क्रियापद: करावी (विध्यर्थी).
• इथे 'भक्ती' या स्त्रीलिंगी कर्मानुसार 'करावी' हे क्रियापद आले आहे (उदा. कर्म बदलून 'स्मरण' केले तर 'स्मरण करावे' असे रूप बदलते). हा कर्मणी प्रयोग आहे. यात कर्ता (सर्वांनी) हा वाक्यात प्रधान (महत्त्वाचा) आहे. म्हणून हा प्रधानकर्तृक कर्मणी प्रयोग आहे (पर्याय १).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• समापन कर्मणी: यात क्रियापद संयुक्त असते व कर्त्याला 'चा/ची/चे' प्रत्यय असतो (उदा. सर्वांची भक्ती करून झाली).
• शक्य कर्मणी: यात क्रियापदातून शक्यता दिसते (उदा. सर्वांना भक्ती करवते).
• नवीन कर्मणी: यात कर्त्याला 'कडून' प्रत्यय असतो (उदा. सर्वांकडून भक्ती केली गेली).
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: बहुतांश विध्यर्थी (वा, वी, वे प्रत्यय) वाक्ये ही प्रधानकर्तृक कर्मणी किंवा भावे प्रयोगाची असतात.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'प्रयोग व प्रयोगांचे प्रकार (Voice / Prayog: कर्तरी, कर्मणी, भावे व संकीर्ण प्रयोग)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
कर्तरी प्रयोग: सकर्मक व अकर्मक कर्तरी प्रयोग (लक्षणे, नियम व ओळख)
वाक्यातील कर्ता, कर्म आणि क्रियापद यांच्या परस्पर व्याकरणिक संबंधाला 'प्रयोग' म्हणतात. जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाचे रूप...
कर्मणी प्रयोग: ५ उपप्रकार (प्रधानकर्तुक, शक्य, समापन, पुराण व नवीन कर्मणी)
जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाचे रूप हे कर्माच्या लिंग व वचनानुसार बदलते, तेव्हा त्या प्रयोगाला 'कर्मणी प्रयोग' (Passive Voi...
भावे प्रयोग व संकीर्ण/मिश्र प्रयोग: लक्षणे, उपप्रकार व संकर प्रयोग
जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाचे रूप कर्ता किंवा कर्म या दोघांच्याही लिंग व वचनानुसार बदलत नसून ते नेहमी तृतीयपुरुषी नपुंसकल...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
विशेषणांना प्रत्यय लागून होणाऱ्या भाववाचक नामे व त्यांचे लिं...
'घोडा हा एक फार चपळ, उपयोगी व उमदा प्राणी आहे' या वाक्यात कि...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.