पुढीलपैकी कोणत्या वाक्यात कर्तृकर्मसंकर हा प्रयोग आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (तू ज्योतीला बक्षीस दिलेस.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• जेव्हा एकाच प्रयोगात दोन प्रयोगांची लक्षणे एकत्र येतात, तेव्हा त्यास 'संकर किंवा संकीर्ण प्रयोग' म्हणतात.
• कर्तृकर्मसंकर प्रयोगात कर्ता द्वितीय पुरुषी (तू/तुम्ही) असतो आणि क्रियापदाला 'स' प्रत्यय लागून ते कर्ता व कर्म या दोघांच्या प्रभावाने चालते.
• 'तू ज्योतीला बक्षीस दिलेस' या वाक्यात कर्ता 'तू' असून क्रियापद 'दिलेस' ('स' प्रत्ययांत) आहे. हे कर्तृकर्मसंकर प्रयोगाचे ठराविक उदाहरण आहे.
• (2) शिपायाने चोराला पकडले - भावे प्रयोग.
• (3) मांजराने उंदीर मारला - कर्मणी प्रयोग.
• महत्त्वाची टीप: कर्तृकर्मसंकर प्रयोगात कर्ता 'तू' असून क्रियापद 'स' प्रत्ययाने संपते (उदा. तू बक्षीस दिलेस).
The correct answer is Option A (तू ज्योतीला बक्षीस दिलेस.).
Key Points:
• Mixed/Hybrid Voices (संकीर्ण / संकर प्रयोग) combine characteristics of two distinct voices.
• Kartru-Karma Sankar Prayog (कर्तृकर्मसंकर प्रयोग) occurs when the verb agrees with the subject (typically second person 'तू' or 'तुम्ही') and also shows influence of the object, ending in 'स'.
• In 'तू ज्योतीला बक्षीस दिलेस', the subject is second person 'तू', the object is 'बक्षीस', and the verb ends with 'स' ('दिलेस'), showing agreement with the second person subject while governing an object in a past transitive construction. This is the textbook example of कर्तृकर्मसंकर प्रयोग.
• (2) 'शिपायाने चोराला पकडले' is भावे प्रयोग (अकर्मक/सकर्मक भावे).
• (3) 'मांजराने उंदीर मारला' is कर्मणी प्रयोग.
• (4) 'गुराख्याने गायीला बांधली' is कर्मणी प्रयोग (गौण/भावे संकर छटा).
• Key Takeaway: Kartru-Karma Sankar has a 2nd person subject ('तू') and a verb ending in 'स' (उदा. 'दिलेस').
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'प्रयोग व प्रयोगांचे प्रकार (Voice / Prayog: कर्तरी, कर्मणी, भावे व संकीर्ण प्रयोग)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
कर्तरी प्रयोग: सकर्मक व अकर्मक कर्तरी प्रयोग (लक्षणे, नियम व ओळख)
वाक्यातील कर्ता, कर्म आणि क्रियापद यांच्या परस्पर व्याकरणिक संबंधाला 'प्रयोग' म्हणतात. जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाचे रूप...
कर्मणी प्रयोग: ५ उपप्रकार (प्रधानकर्तुक, शक्य, समापन, पुराण व नवीन कर्मणी)
जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाचे रूप हे कर्माच्या लिंग व वचनानुसार बदलते, तेव्हा त्या प्रयोगाला 'कर्मणी प्रयोग' (Passive Voi...
भावे प्रयोग व संकीर्ण/मिश्र प्रयोग: लक्षणे, उपप्रकार व संकर प्रयोग
जेव्हा वाक्यातील क्रियापदाचे रूप कर्ता किंवा कर्म या दोघांच्याही लिंग व वचनानुसार बदलत नसून ते नेहमी तृतीयपुरुषी नपुंसकल...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
'भोजनावसर' हा कोणत्या प्रकारचा समास आहे ?
'शाश्वत' या शब्दास विरुद्धार्थी शब्द सांगा.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Mains 2018 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :