#74📅 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2024) +1 गुण

सेंद्रिय कचऱ्याचे रूपांतर खत व जैविक वायूमध्ये होणे, हे खालीलपैकी कोणत्या रासायनिक अभिक्रियेचे उदाहरण आहे ?
अ. विस्थापन अभिक्रिया
ब. समावेशन अभिक्रिया
क. प्रतियोजन अभिक्रिया
ड. अपघटन अभिक्रिया

Organic waste is converted into manure and biogas, is an example of which of the following chemical reaction?
a. Displacement reaction
b. Addition reaction
c. Substitution reaction
d. Decomposition reaction

पर्याय (Options):

फक्त क आणि ब

Only c and b

फक्त ड

Only d

✓ योग्य उत्तर

फक्त अ

Only a

फक्त ब

Only b

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त ड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• सूक्ष्मजीवांद्वारे (उदा. मिथेनोजेनिक जीवाणू) गुंतागुंतीच्या सेंद्रिय कचऱ्याचे विघटन होऊन त्यापासून साधे पदार्थ, सेंद्रिय खत आणि जैविक वायू (बायोगॅस - CH₄ + CO₂) तयार होण्याची प्रक्रिया ही 'अपघटन अभिक्रिया' (Decomposition Reaction) चे उत्तम उदाहरण आहे.
• ज्या अभिक्रियेत एकाच मोठ्या किंवा जटिल संयुगाचे तुकडे होऊन दोन किंवा अधिक साधे पदार्थ तयार होतात, तिला अपघटन अभिक्रिया म्हणतात.
• विस्थापन (Displacement): जास्त क्रियाशील मूलद्रव्य कमी क्रियाशील मूलद्रव्याला विस्थापित करते.
• समावेशन (Addition): दोन किंवा अधिक घटक एकत्र येऊन एकच उत्पादन बनते.
• प्रतियोजन (Substitution): एका अणूच्या जागी दुसरा अणू येतो.
• त्यामुळे योग्य उत्तर 'फक्त ड' आहे (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: सेंद्रिय कचऱ्यापासून खत व बायोगॅस तयार होणे ही अपघटन (Decomposition) अभिक्रिया आहे.

The correct answer is Option B (Only d).

Key Points:
• The breakdown of complex biodegradable organic waste into simpler compounds, mineral nutrients (manure), and gases like methane and CO₂ (biogas) by anaerobic microorganisms (methanogens) is a classic biological Decomposition Reaction (अपघटन अभिक्रिया).
• In a decomposition reaction, a single complex reactant breaks down into two or more simpler substances: Complex Organic Matter → CH₄ + CO₂ + Humus/Manure.
• Displacement: A more reactive element displaces a less reactive element.
• Addition: Two or more reactants combine to form a single product.
• Substitution: An atom or group in a molecule is replaced by another atom/group.
• Hence, only d (Decomposition reaction) is correct (Option 2).
• Key Takeaway: Biogas and manure formation from organic waste is an anaerobic biological decomposition reaction.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स पोषण, जीवनसत्त्वे, मानवी रोग, लसीकरण व आरोग्यशास्त्र (Nutrition, Vitamins & Human Diseases)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पोषण, जीवनसत्त्वे, मानवी रोग, लसीकरण व आरोग्यशास्त्र (Nutrition, Vitamins & Human Diseases)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

पोषणशास्त्र: कर्बोदके, प्रथिने, मेद, जीवनसत्त्वे (Vitamins A, B, C, D, E, K), खनिजे व अभावजन्य आजार (Nutrition)

पोषणशास्त्र: कर्बोदके, प्रथिने, मेद, जीवनसत्त्वे (Vitamins A, B, C, D, E, K), खनिजे व अभावजन्य आजार (Nutrition) या घटकाम...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

मानवी संसर्गजन्य व असंसर्गजन्य रोग: जीवाणू, विषाणू, आदिजीव, बुरशीजन्य रोग, निदान चाचण्या व लस (Human Diseases)

मानवी संसर्गजन्य व असंसर्गजन्य रोग: जीवाणू, विषाणू, आदिजीव, बुरशीजन्य रोग, निदान चाचण्या व लस (Human Diseases) या घटकामध...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

सूक्ष्मजीवशास्त्र व रोगप्रतिकारशक्ती: जिवाणू, विषाणू, कवक, जन्मजात व उपार्जित प्रतिकारशक्ती, प्रतिपिंडे व अँटीबायोटिक्स (Microbiology & Immunity)

सूक्ष्मजीव वर्गीकरण, विषाणू रचना, जन्मजात व उपार्जित प्रतिकारशक्ती, प्रतिपिंडांचे प्रकार (IgG, IgA, IgM, IgE), सक्रिय-नि...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

राष्ट्रीय लसीकरण वेळापत्रक (UIP २०२६): BCG, OPV, Pentavalent, Rotavirus, MR, Td व विशेष लसी (National Immunization Schedule 2026)

आरोग्य मंत्रालयाचे २०२६ मधील अधिकृत लसीकरण वेळापत्रक, जन्म ते १६ वर्षांपर्यंतच्या लसी, गर्भवती महिलांसाठी Td लस आणि मिशन...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #73

बरोबर विधान निवडा. i. आवाज निर्वात पोकळीतून प्रवास करतो. ii....

पुढील प्रश्न #75

बायॉलॉजीकल ऑक्सिजन डिमांड (BOD) व केमिकल ऑक्सिजन डिमांड (COD...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)