1990 मधे माहितीचा अधिकार चळवळ सुरू झाली जेंव्हा _________ संघटनेने राजस्थानमधील दुष्काळ निवारणाच्या कामासंबंधी नोंदी आणि कामगारांचे लेखे यांची मागणी केली होती.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (मजदूर किसान शक्ती संघटना) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील माहिती अधिकार चळवळीचा उगम:
• MKSS ची स्थापना: माहितीच्या अधिकाराची ऐतिहासिक चळवळ 1990 मध्ये राजस्थानमध्ये मजदूर किसान शक्ती संघटना (MKSS) द्वारे सुरू झाली; अरुणा रॉय, निखिल डे आणि शंकर सिंग यांनी तिचे नेतृत्व केले.
• दुष्काळ निवारण कामांतील गैरव्यवहार: राजस्थानमधील दुष्काळ निवारण कामांमध्ये मजुरांना किमान वेतन न देणे आणि मस्टर रोलवर बोगस कामगारांची नोंद करून भ्रष्टाचार करणे याविरोधात संघटनेने हजेरी पत्रके आणि खर्चाच्या लेख्यांची मागणी केली.
• जनसुनावणी: या संघर्षातून *'हमारा पैसा, हमारा हिसाब'* हा नारा जन्माला आला, ज्यातून पुढे 2005 चा केंद्रीय माहितीचा अधिकार कायदा अस्तित्वात आला.
• महत्त्वाची टीप: भारतात माहिती अधिकार चळवळीची सुरुवात 1990 मध्ये राजस्थानमध्ये अरुणा रॉय यांच्या 'मजदूर किसान शक्ती संघटने'ने (MKSS) केली.
The correct answer is Option D (Mazdoor Kisan Shakti Sangathan).
Key Points:
• Genesis of the RTI Movement in India:
• MKSS: The grassroots movement for the Right to Information originated in 1990 in Rajasthan under the banner of the Mazdoor Kisan Shakti Sangathan (MKSS), founded by Aruna Roy, Nikhil Dey, and Shankar Singh.
• Demand for Transparency: While organizing drought relief and rural employment initiatives in Rajsamand district, the MKSS uncovered widespread corruption, phantom workers (ghost names on rolls), and non-payment of minimum wages.
• Jan Sunwai: MKSS demanded copies of muster rolls, bills, and expenditure vouchers relating to famine relief works, giving birth to the famous slogan: *"Hamara Paisa, Hamara Hisab"* (Our Money, Our Accounts) and spearheading the passage of state RTI laws, eventually leading to the national Right to Information Act, 2005.
• Option (4) 'Mazdoor Kisan Shakti Sangathan' is the correct answer.
• Key Takeaway: The RTI movement in India was sparked in 1990 by the Mazdoor Kisan Shakti Sangathan (MKSS) led by Aruna Roy in Rajasthan.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'माहितीचा अधिकार कायदा, २००५ (Right to Information Act - RTI 2005)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
'एक शैक्षणिक पोर्टल (प्रवेशद्वार)' या स्वरूपात देशातील नागरि...
दूरदर्शनविषयी पुढील विधाने वाचा आणि त्यापैकी अयोग्य विधाने क...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 महत्त्वाचे प्रशासकीय कायदे व हक्क (Administrative Acts & Citizen Rights) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?