📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2020 PaperGoogle वर फॉलो करा

मृदा आणि पाणी संवर्धनाचे हे यांत्रिक उपाय आहेत :
(a) ढाळीचे बांध
(b) समपातळीत लागवड
(c) मजगीकरण
(d) समपातळीतील बांध

पर्यायी उत्तरे :

Mechanical Measures of soil and water conservation are:
(a) Graded bunds
(b) Contour cultivation
(c) Bench terracing
(d) Contour bunding

Answer Options:

पर्याय (Options):
a
(b), (a) आणि (d) फक्त
(b), (a) and (d) only
b
(c), (b) आणि (a) फक्त
(c), (b) and (a) only
c
(d), (c) आणि (a) फक्त
(d), (c) and (a) only
✓ योग्य उत्तर
d
(a), (b), (c) आणि (d) सर्व
All (a), (b), (c) and (d)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((d), (c) आणि (a) फक्त) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मृदा आणि जलसंधारणाचे उपाय - कृषीविषयक विरुद्ध यांत्रिक उपाय:
• यांत्रिक / अभियांत्रिकी उपाय (Mechanical Measures):
• (a) ढाळीचे बांध (Graded bunds): जास्त पावसाच्या प्रदेशात पाणी सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी उतारावर बांधलेले बांध.
• (c) मजगीकरण (Bench terracing): तीव्र उताराच्या डोंगराळ भागात पायऱ्यांच्या स्वरूपात शेते तयार करणे.
• (d) समपातळीतील बांध (Contour bunding): कमी पावसाच्या भागात समपातळी रेषेत मातीचे बांध घालून पाणी अडवणे.
• कृषीविषयक उपाय (Agronomic Measures):
• (b) समपातळीत लागवड (Contour cultivation): समपातळीत नांगरणी व पेरणी करणे हा मशागतीचा (जैविक) उपाय आहे, यांत्रिक नाही.
• म्हणून (d), (c) आणि (a) हे मृदा संवर्धनाचे यांत्रिक उपाय आहेत (पर्याय ३).
• महत्त्वाची टीप: समपातळी बांध, ढाळीचे बांध आणि मजगीकरण हे यांत्रिक उपाय आहेत, तर समपातळी लागवड हा मशागतीचा उपाय आहे.

The correct answer is Option C ((d), (c) and (a) only).

Key Points:
• Soil and Water Conservation: Agronomic vs. Mechanical Measures:
• Mechanical / Engineering Measures (यांत्रिक / अभियांत्रिकी उपाय):
• (a) Graded Bunds (ढाळीचे बांध): Engineered earthen embankments constructed across slopes to safely convey excess runoff in high rainfall tracts.
• (c) Bench Terracing (मजगीकरण): Transforming steep hill slopes (16–33% slope) into a series of level bench-like step platforms.
• (d) Contour Bunding (समपातळीतील बांध): Constructing narrow earthen ridges along contours on mild slopes (<6%) to intercept runoff and enhance water retention.
• Agronomic Measures (कृषीविषयक उपाय):
• (b) Contour Cultivation (समपातळीत लागवड): Performing plowing, planting, and harrowing along contour lines (biological/cultural practice, not an engineered earthwork structure).
• Therefore, the purely mechanical measures are (a), (c), and (d) (Option 3).
• Key Takeaway: Contour bunds, graded bunds, and bench terracing are mechanical engineering measures, whereas contour cultivation is an agronomic practice.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारताची मृदा, नैसर्गिक वनस्पती व वने' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔