मला हे काम करवते. या वाक्याचा प्रयोग ओळखा.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (शक्य कर्मणी) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संकल्पना: जेव्हा वाक्यात कर्म असून, कर्त्याला ते काम करण्याची शक्यता, सामर्थ्य किंवा क्षमता असल्याचे क्रियापदाच्या रूपावरून (करवते, चालवते, बसवते) स्पष्ट होते, तेव्हा त्याला 'शक्य कर्मणी प्रयोग' म्हणतात.
• योग्य पर्याय विश्लेषण: 'मला हे काम करवते' या वाक्यात:
• १. कर्ता: मला (चतुर्थी/सप्रत्ययी)
• २. कर्म: काम (प्रथमान्त)
• ३. क्रियापद: करवते (शक्य क्रियापद, जे कर्माच्या लिंग-वचनानुसार बदलते - उदा. काम करवते, गोष्ट करवते).
• अशा प्रकारे कर्माला प्राधान्य असून क्रियापदातून शक्यता व्यक्त होत असल्याने हा शक्य कर्मणी प्रयोग आहे (पर्याय १).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• समापन कर्मणी: या प्रयोगात क्रिया पूर्ण झाल्याचा बोध होतो आणि कर्त्याला षष्ठीचा प्रत्यय (चा, ची, चे) लागतो (उदा. त्याचे काम करून झाले).
• नवीन कर्मणी (कर्मकर्तरी): या प्रयोगात इंग्रजीतील Passive Voice प्रमाणे कर्त्याला 'कडून' प्रत्यय लागतो (उदा. पोलिसाकडून चोर पकडला गेला).
• गौण कर्तृक: हा मुख्य प्रकाराचा उपप्रकार नसून कर्मणीचे इतर भेद आहेत.
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: कर्त्याला तृतीयेचा किंवा चतुर्थीचा प्रत्यय, कर्म प्रथमेत आणि क्रियापद शक्य क्रियापद असल्यास तो डोळे झाकून शक्य कर्मणी प्रयोग असतो.
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: क्रियापदातून सामर्थ्य/शक्यता (बसवते, चालवते) आणि कर्म प्रथमेत असेल तर तो 'शक्य कर्मणी प्रयोग' असतो.
The correct answer is Option A (शक्य कर्मणी).
Key Points:
• संकल्पना: जेव्हा वाक्यात कर्म असून, कर्त्याला ते काम करण्याची शक्यता, सामर्थ्य किंवा क्षमता असल्याचे क्रियापदाच्या रूपावरून (करवते, चालवते, बसवते) स्पष्ट होते, तेव्हा त्याला 'शक्य कर्मणी प्रयोग' म्हणतात.
• योग्य पर्याय विश्लेषण: 'मला हे काम करवते' या वाक्यात:
• १. कर्ता: मला (चतुर्थी/सप्रत्ययी)
• २. कर्म: काम (प्रथमान्त)
• ३. क्रियापद: करवते (शक्य क्रियापद, जे कर्माच्या लिंग-वचनानुसार बदलते - उदा. काम करवते, गोष्ट करवते).
• अशा प्रकारे कर्माला प्राधान्य असून क्रियापदातून शक्यता व्यक्त होत असल्याने हा शक्य कर्मणी प्रयोग आहे (पर्याय १).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• समापन कर्मणी: या प्रयोगात क्रिया पूर्ण झाल्याचा बोध होतो आणि कर्त्याला षष्ठीचा प्रत्यय (चा, ची, चे) लागतो (उदा. त्याचे काम करून झाले).
• नवीन कर्मणी (कर्मकर्तरी): या प्रयोगात इंग्रजीतील Passive Voice प्रमाणे कर्त्याला 'कडून' प्रत्यय लागतो (उदा. पोलिसाकडून चोर पकडला गेला).
• गौण कर्तृक: हा मुख्य प्रकाराचा उपप्रकार नसून कर्मणीचे इतर भेद आहेत.
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: कर्त्याला तृतीयेचा किंवा चतुर्थीचा प्रत्यय, कर्म प्रथमेत आणि क्रियापद शक्य क्रियापद असल्यास तो डोळे झाकून शक्य कर्मणी प्रयोग असतो.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नामांचे लिंग, वचन, सामान्यरूप व विभक्ती विचार (Gender, Number, Case & Inflection)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
लिंग विचार व वचन विचार: नियम, अपवाद, नित्य नामे व सामासिक शब्दांचे लिंग
मराठीत ३ लिंगे (पुल्लिंग, स्त्रीलिंग, नपुंसकलिंग) आणि २ वचने (एकवचन, अनेकवचन) आहेत. मराठीतील लिंगव्यवस्था ही केवळ काल्पन...
सामान्यरूप (Inflection): विभक्ती प्रत्यय व शब्दयोगी अव्यये जोडताना होणारे बदल
नामाला किंवा सर्वनामाला विभक्तीचा प्रत्यय किंवा शब्दयोगी अव्यय जोडताना त्याच्या मूळ रूपात जो आवश्यक बदल होतो, त्याला 'सा...
विभक्ती विचार: ८ विभक्त्या, प्रत्यय, ६ मुख्य कारकार्थ व उपकारकार्थ
नामांचा किंवा सर्वनामांचा वाक्यातील क्रियापदाशी किंवा इतर शब्दांशी असणारा संबंध ज्या विकारांनी दाखवला जातो, त्या विकारां...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी अनिश्चित संख्या विशेषणांचा गट ओळखा.
रचनेनुसार वाक्याचे प्रकार ओळखा. (a) तानाजी लढता लढता मेला. -...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.
📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.
महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.
व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट
शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.
सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.